QƏDİR-XUM GÜNÜ İMAM ƏLİNİN (Ə) ZİYARƏTİ (1)

Seyid ibn Tavus "İqbal" kitabında qeyd edir ki, Bəzənti İmam Rzadan (ə) belə nəql edir: "Qədir-xum günü harada olsan (mümkün olduğu təqdirdə) Əmirəl-möminin Əlinin (ə) qəbri kənarında hazır ol. Çünki Mütəal Allah bu gün bir çox mömin və möminələrin günahlarını bağışlayar... And olsun Allaha, əgər insanlar bu günün fəzilətini həqiqətən tanısaydılar, mələklər hər gün on dəfə onlarla əl-ələ görüşərdi." Amma Qədir-xum günü Əmirəl-möminin Əlini (ə) yaxından ziyarət etmək imkanında olmayanlar, elə uzaqdan o həzrəti ziyarət etsinlər və bu ziyarətnaməni oxumağı qənimət bilsinlər.

Əmirəl-möminin Əlini (ə) ziyarət etmək istədikdə, onun hərəminə get. Hərəmin qapısı ağzında dayan və içəriyə daxil olmaq üçün izn istə. Yaxşı olar ki, "Ziyarətlər" bölümündə qeyd etdiyimiz bu cümləylə başlayan "izni-duxul"u oxuyasan:

<font color="000000"><b>Ey Allahım, həqiqətən mən Sənin peyğəmbərinin – Ona və Əhli-beytinə salamın olsun – evlərinin qapılarından biri qarşısında dayanmışam...</b></font>

Sonra sağ ayaq ilə içəriyə daxil ol və müqəddəs zərihin yanına get. Arxası qibləyə və üzü zərihə tərəf dayanıb de:

<font color="000000"><b>Salam olsun Məhəmməd Rəsulallaha – peyğəmbərlərin sonuncusu, elçilərin sərvəri və aləmlərin rəbbinin seçdiyinə, Allahın vəhyinin, Onun qəti fərmanının, keçmişdəkilərə xitam verən və gələcəkdəkiləri açan və bütün bunları özündə ehtiva edənin (Quranın) əmanətdarına. Allahın bərəkəti, salavatı və salamı olsun ona. Salam olsun Allahın peyğəmbərlərinə, elçilərinə, müqərrəb mələklərinə və saleh bəndələrinə. Salam olsun sənə ey möminlərin əmiri, vəsilərin (canişinlərin) sərvəri, peyğəmbərlərin elminin varisi, aləmlərin rəbbinin sevimlisi, mənim və bütün möminlərin mövlası. Allahın rəhməti və bərəkəti olsun sənə. Salam olsun sənə ey mövlam, ey Əmirəl-möminin, ey Allahın yer üzündəki əmini (əmanətdarı), məxluqat arasındakı səfiri, bəndələrinə olan aydın hüccət və dəlili. Salam olsun sənə ey Allahın daimi dini və düz yolu. Salam olsun sənə ey böyük xəbər; o xəbər ki, onun barəsində ümmət arasında ixtilaf yarandı və onlar bu xüsusda sorğu-suala çəkiləcəklər. Salam olsun sənə ey Əmirəl-möminin. Onlar müşrik ikən sən Allaha iman gətirdin. Onlar haqqı təkzib edərkən sən haqqı təsdiq etdin. Onlar cihaddan boyun qaçırarkən sən cihad etdin. Sən ölümün çatanadək Allah üçün dinini xalis edib, səbir edib və Allahın mükafatına razı olub Ona ibadət etdin. Allahın lənəti olsun zalımlara. Salam olsun sənə ey müsəlmanların seyidi (sərvəri), möminlərin rəhbəri, təqvalıların imamı (öndəri), üzüağların rəhbəri. Allahın rəhməti və bərəkəti olsun sənə. Şəhadət verirəm ki, sən Rəsulallahın qardaşı və canişinisən, onun elminin varisi və şəriətinin əmanətdarısan, ümməti arasında onun canişinisən. Həmçinin Allaha ilk iman gətirən və Onun peyğəmbərinin gətirdiklərini təsdiq edənsən. Şəhadət verirəm ki, Rəsulallah sənin barəndə Allahın nazil etdiyini (öz ümmətinə) çatdırdı və öz işini başa çatdırdı, sənə itaəti və sənin rəhbərliyini ümmətinə vacib etdi, sənin üçün onlardan beyət aldı və səni möminlərə onların özlərindən layiq qərar verdi, necə ki, Allah onu belə qərar vermişdi. Sonra (Rəsulallah) Mütəal Allahı onlara şahid tutdu və buyurdu: "(Allahın əmrini) çatdırdınmı?" Onlar dedilər: "And olsun Allaha, çatdırdın!" Sonra buyurdu: "Ey Allahım, Sən şahid ol! Bəndələr arasında Sənin şahidliyin və hökmün yetər." Allah lənət etsin sənin vəliliyini iqrar etdikdən sonra onu inkar edənə və səninlə əhd-peyman bağladıqdan sonra onu pozana. Şəhadət verirəm ki, sən Mütəal Allahla bağladığın əhd-peymana vəfalı oldun və Mütəal Allah da sənin barəndə olan əhd-peymanına vəfalı oldu. Hər kim Allahla bağladığı əhd-peymana vəfalı olsa, tezliklə böyük mükafata layiq görüləcəkdir. Şəhadət verirəm ki, sən həqiqətən möminlərin əmirisən, belə ki, Quran sənin vəliliyin barədə söz açmış və Rəsulallah bu xüsusda ümmətdən əhd-peyman almışdır. Şəhadət verirəm ki, sən, sənin əmin və qardaşın öz canınızı Allahla ticarət edən kimsələrsiniz. Allah sizin barənizdə belə buyurmuşdur: "Cənnət möminlərin olsun deyə, Allah onların canlarını və mallarını satın almışdır. (Belə ki, onlar) Allah yolunda döyüşür, öldürür və öldürülürlər. Bu ona olan haqq vəddir ki, Tövratda, İncildə və Quranda bəyan olunmuşdur. Kimdir əhd-peymanına Allahdan daha vəfalı olan kimsə?! Elə isə, Allahla etdiyiniz ticarətə görə sizə müjdə olsun. Budur böyük qurtuluş. Tövbəkarlar, ibadətkarlar, həmd-səna edənlər, səyahət edənlər, rüku və səcdə edənlər, əmr bil-məruf və nəhy ənil-munkər edənlər, ilahi hüdudları qoruyanlar (həqiqi möminlərdir). (Belə) möminlərə müjdə ver." Ey Əmirəl-möminin, şəhadət verirəm ki, şəkk əhli sənin barəndə Əmin Rəsula iman gətirmədilər. (Şəhadət verirəm ki,) başqasını səninlə bərabər tutanlar haqq dinin düşmənləridir: o din ki, aləmlərin rəbbi onu bizim üçün bəyənib seçmiş və Qədir-xum günü sənin vəliliyinlə onu kamil etmişdi. Şəhadət verirəm ki, əziz və rəhim Allahın bu kəlamının mənası sənsən: "Həqiqətən bu, mənim düz yolumdur. Ona tabe olun. Pərakəndə (azdıran) yollara tabe olmayın ki, bu sizi haqq yoldan uzaqlaşdırar." And olsun Allaha, səndən başqasına tabe olan kəs azdı və azdırdı. Səninlə düşmənçilik edən kəs haqq yoldan azdı. Ey Allahım, əmrlərini eşitdik və onlara itaət etdik, Sənin düz yoluna tabe olduq. Ey Rəbbimiz, bizi hidayət et və qəlbimizi Öz bəndəliyinə hidayət etdikdən, nemətlərinə şükür edən qərar verdikdən sonra azdırma. (Ey Əmirəl-möminin,) şəhadət verirəm ki, sən daim həva-həvəsə müxalif, təqva ilə həmpeyman oldun. Sən qəzəbini boğmağa qadir idin, insanları əfv edib bağışladın. Allaha itaətsizlik edildikdə qəzəbləndin, itaət edildikdə isə sevindin. Sən (Allahın) səninlə bağladığı əhdə əməl etdin, qorumasını istədiyini qorudun, sənin yanında əmanət qoyduğunu qorudun, öhdənə qoyulanı (insanlara) çatdırdın və sənə verilən vədin intizarını çəkdin. Şəhadət verirəm ki, sən gücsüzlüyə görə təqiyyə etmədin, acizliyə görə haqqını tələb etməkdən vaz keçmədin, süstlüyə görə haqqını qəsb edənlərlə mübarizədən geri çəkilmədin, riyakarlığa görə Allahın razılığının əksinə olan bir razılıq nümayiş etdirmədin, Allah yolunda qarşına çıxanlara görə süst olmadın, canını qorumaqdan ötrü haqqını tələb etməkdə aciz olmadın. Belə olmağından Allaha pənah aparıram! Əksinə, zülmə məruz qaldıqda Rəbbini nəzərdə tutdun və işini Ona həvalə etdin. Sən onlara (düşmənlərinə) təzəkkür verdin (xatırlatdın), amma onlar qəbul etmədilər. Sən onlara öyüd-nəsihət verdin, amma onlar ibrət götürmədilər. Sən onları Allahdan qorxutdun, amma onlar qorxmadılar. Ey Əmirəl-möminin, şəhadət verirəm ki, Allah yolunda layiqincə cihad etdin, ta ki Allah səni yanına çağırdı və ixtiyarı ilə səni qəbzi-ruh etdi. Düşmənlərin tərəfindən qətlə yetirilməyinlə Allah onlara hüccəti tamamladı. Beləcə, sənin hüccətin onlara tamam oldu; Allahın bütün məxluqatına olan başqa aydın hüccətlərinlə yanaşı. Salam olsun sənə ey Əmirəl-möminin. İxlasla Allaha ibadət etdin, səbirlə Allah yolunda cihad etdin və Allahı nəzərdə tutub canını fəda etdin. Allahın kitabına əməl etdin və Onun peyğəmbərinin sünnəsinə tabe oldun. Namaz qıldın, zəkat verdin, bacardığın qədər əmr bil-məruf və nəhy ənil-munkər etdin. Bir halda ki, Allah dərgahında olanları istədin və Allahın vəd etdiklərinə müştaq idin. Müsibətlərə əhəmiyyət vermədin, çətinliklər müqabilində süst olmadın, mübarizədən geri çəkilmədin. Bundan qeyrisini sənə nisbət verənlər sənə böhtan və iftira demişlər. Bu iftiralar səndən üz döndərənlərə yaraşar. Çünki sən Allah yolunda layiqincə cihad etdin və Allahı nəzərdə tutub əzab-əziyyətlər müqabilində səbir etdin. Sən ilk şəxs idin ki, Allaha iman gətirdin, Onun üçün namaz qıldın və cihad etdin, şirk diyarında Onun çöhrəsini aşkar etdin. Bir halda ki, yer üzü azğınlıqla dolmuşdu və şeytana aşkar ibadət edilirdi. Sənsən bu sözləri deyən kəs: "Ətrafımda insanların çoxluğu mənim izzətimi artırmır və onların ətrafımdan dağılması da məni qorxuya salmır. Əgər insanların hamısı məni tərk edib tək qoysalar, onlara yalvarmaram." Allaha sığındın, odur ki, izzətləndin. Axirəti dünyadan üstün tutdun, odur ki, zahid oldun. Allah səni qüvvətləndirdi, hidayət etdi, xalis etdi və seçdi. Odur ki, əməlində və sözündə ziddiyyət yox idi, halətin dəyişmədi, Allaha əsla iftira demədin, dünyanın dəyərsiz malına həris olmadın və günah işlədib çirkə bulaşmadın. Səndə daim Rəbbin tərəfindən aşkar bir dəlil və tutduğun işdə bir yəqinlik var idi. Sən haqqa və düz yola tərəf yönəltdin. Həqiqətən şəhadət verirəm və sidqlə Allaha and içirəm ki, Məhəmməd və onun xanidanı – Allahın salamı olsun onlara! – məxluqatın sərvərləridir. Sən mənim və bütün möminlərin mövlasısan. Sən Allahın bəndəsi və Onu sevənsən, Rəsulallahın qardaşı, canişini və varisisən. Rəsulallah sənə buyurmuşdu: "Məni haqq olaraq peyğəmbər göndərənə and olsun ki, sənə kafir olan kəs mənə iman gətirməmişdir və səni inkar edən kəs Allahı iqrar etməmişdir. (Camaatı) səndən uzaqlaşdıran kəs azğındır. Sənə tərəf yönəlməyən kəs Allaha və mənə tərəf yönəlməmişdir. Bu, izzətli və cəlalətli Rəbbimin sözüdür: "Heç şübhəsiz, Mən tövbə edən, iman gətirib saleh əməl yerinə yetirən və sənin vəliliyini qəbul edən kəsi bağışlayaram."" Ey mövlam, sənin fəzilətin əsla gizlin olmamış və nurun sönməz, səni inkar edən kəs zalım və bədbəxtdir. Ey mövlam, həqiqətən Allah dünyada sənin məqamını ucaltdı və axirətdə dərəcəni yüksəltdi. (Allah) sənin müxaliflərinə və səninlə Allahın sənə verdiyi nemətlər arasında maneə olan kəslərə gizlin qalan şeyi sənə agah etdi. Elə isə, Allahın lənəti olsun sənin hörmətini gözləməyənlərə və haqqını əlindən alanlara. Şəhadət verirəm ki, həqiqətən onlar ziyana uğrayanlardır. Onlar o kəslərdir ki, od üzlərini yandırmış və od içində üzləri dartılmışdır. Şəhadət verirəm ki, həqiqətən sən yalnız Allahın və Onun elçisinin fərmanı ilə hərəkət etdin və geriyə çəkildin, danışdın və sükut etdin. Sən buyurdun: "And olsun canım əlində olan kəsə, Rəsulallah – Allahın salamı ona və xanidanına olsun – mənə baxırdı və bu vaxt mən onun qarşısında (onu qorumaqdan ötrü) qılınc çalırdım. O buyurdu: "Ey Əli, səninlə mən Harunla Musa timsalındayıq, bir fərqlə ki, məndən sonra peyğəmbər gəlməyəcəkdir. Sənə bildirirəm ki, ölümün və həyatın mənimlə birlikdə, mənim sünnəm üzrədir." And olsun Allaha ki, mən yalan demədim və mənə də yalan deyilmədi. Mən düz yoldan azmadım və kimsə də mənim vasitəmlə düz yoldan azmadı. Mən Rəbbimin əhd-peymanını əsla unutmadım. Həqiqətən Rəbbim tərəfindən aşkar bir dəlil mənimlə idi, belə ki, bu dəlili Allah Öz peyğəmbərinə bəyan etmiş və Peyğəmbər də mənə bəyan etmişdi. Həqiqətən mən, açıqcasına bəyan etdiyim aşkar bir yolda hərəkət etdim." And olsun Allaha ki, sən doğru dedin və haqq buyurdun. Elə isə, Allahın lənəti olsun o kəsə ki, səni sənin düşmənlərinlə bərabər tutdu. Adı uca olan Allah buyurmuşdur: "Heç bilənlərlə bilməyənlər eynidirmi?!" Elə isə, Allahın lənəti olsun o kəsə ki, səni sənin vəliliyinə tabe olmaq ona vacib buyurulan bir kimsəyə bərabər tutdu. Sən Allahı sevən, Rəsulallahın qardaşı, Allahın dinini müdafiəyə qalxan və fəziləti barədə Quranın söz açdığı kimsəsən. Allah-Təala buyurmuşdur: "Allah, mücahidləri (cihad edənlər) qaidlərdən (cihada qalxmayanlar) böyük mükafatla uca tutdu. Allah tərəfindən (mühüm) dərəcələr, bağışlanma və rəhmət (onlara qismət olar). (Əgər sapqınlıqları olubsa,) Allah bağışlayan və mərhəmətlidir." Yenə Allah-Təala buyurmuşdur: "Hacıları sirab etməyi və Məscidul-həramı abad etməyi Allaha və Qiyamət gününə iman gətirib Allah yolunda cihad edən kəsin əməli ilə eyni qərar verdinizmi?! Bu ikisi Allah dargahında eyni deyildir. Allah zalım qövmü hidayət etməz. İman gətirən, hicrət edən, Allah yolunda malları və canları ilə cihad edənlərin məqamı Allah dərgahında ucadır. Onlar nicat tapmışlardır. Rəbbi Öz tərəfindən olan rəhməti və Öz razılığını, habelə cənnət bağlarını onlara müjdə verir. Bu bağlarda onlar üçün əbədi nemətlər vardır, onlar əbədi olaraq bu bağlarda (bu nemətlər içində) qalacaqlar. Çünki böyük mükafat Allah dəgahındadır." Şəhadət verirəm ki, Allahın mədhi sənə aiddir və sən də Allaha itaətdə xalis idin. Hidayəti heç nə ilə əvəz etmədin və Rəbbinə ibadətdə kimsəni şərik qərar vermədin. Həqiqətən Mütəal Allah Öz peyğəmbərinin – Allahın salamı ona və xanidanına olsun – sənin barəndə olan istəyini qəbul etdi. Sonra ümmət üçün sənin öhdənə qoyulanı aşkar etməyi ona əmr etdi. Beləcə, sənin məqamını ucaltdı və dəlilini aşkar etdi, batilləri aradan apardı və bəhanələri kəsdi. (Rəsulallah) fasiqlərin fitnəsindən vəhşətə düşdüyü və sənə görə münafiqlərdən qorxduğu vaxt aləmlərin rəbbi ona vəhy etdi: "Ey Rəsul, Rəbbin tərəfindən sənə nazil olanı (olduğu kimi camaata) çatdır. Əgər bunu etməsən, Onun (Rəbbinin) tapşırığını yerinə yetirməmisən. Allah səni camaatdan (onların təhlükəsindən) qoruyar." Rəsulallah yolun çətinliklərinə qatlaşdı, günortanın istisində ayağa qalxdı, xütbə söylədi, agah etdi, çağırış etdi və sözünü çatdırdı. Sonra onların hamısından soruşdu: "Sözümü çatdırdımmı?" Onlar dedilər: "Bəli, And olsun Allaha." Bu vaxt Rəsulallah buyurdu: "Ey Allahım, Sən şahid ol." Sonra buyurdu: "Mən möminlər üçün (qərar qəbul etməkdə) onların özlərindən daha layiqli deyiləmmi?" Onlar dedilər: "Bəli." Bu vaxt Rəsulallah sənin əlini yuxarı qaldırdı və buyurdu: "Mən kimin mövlası və başçısıyamsa, bu Əli onun mövlası və başçısıdır. Ey Allahım, onu sevəni sev və onunla düşmən olana düşmən ol. Ona kömək edənə kömək et və ondan köməkliyini əsirgəyənə kömək etmə." Sənin barəndə Allahın Öz peyğəmbərinə nazil etdiyinə az sayda insanlardan başqa əksəriyyət iman gətirmədi və əksəriyyət üçün ziyandan qeyri heç nə artmadı. Onların xoşuna gəlməsə də, Mütəal Allah bundan öncə də sənin barəndə nazil etmişdi: "Ey iman gətirənlər, sizlərdən hər kim öz dinindən dönsə, (Allaha ziyan yetirməz). Allah tezliklə bir qövm (cəmiyyət) gətirər ki, Allah onları, onlar da Allahı sevərlər; onlar möminlərin qarşısında təvazökar, kafirlərin qarşısında isə sərt və dönməzdirlər. Onlar Allah yolunda cihad edir və heç bir danlaq edənin danlağından qorxmurlar. Bu, Allahın fəzlidir və istədiyinə (layiq gördüyünə) əta edər. Allahın fəzli genişdir və Allah alimdir (biləndir). Sizin mövlanız və başçınız yalnız Allah, Onun elçisi və iman gətirənlərdir; o iman gətirənlər ki, namaz qılır və rükuda zəkat verirlər. Allahın, Onun elçisinin və iman gətirənlərin başçılığını qəbul edənlər (qalibdirlər, çünki) Allah dəstəsi qalibdir. Ey Rəbbimiz, Sənin nazil etdiyinə iman gətirdik və Sənin elçinə tabe olduq, bizi şahidlərin dəstəsində yaz. Ey Rəbbimiz, bizi hidayət etdikdən sonra qəlbimizi (haqq yoldan) azdırma. Öz tərəfindən bizə rəhmət bəxş et, çünki Sən bəxş edənsən". Ey Allahım, biz bilirik ki, bu, Sənin tərəfindən olan haqq sözdür. Odur ki, buna qarşı çıxana və təkəbbürlük edənə, onu təkzib edənə və kafir olana lənət et. Zülm edənlər tezliklə onların qayıdış yerinin hara olduğunu biləcəklər. Salam olsun sənə ey möminlərin əmiri, vəsilərin (canişinlərin) sərvəri, ibadət edənlərin öncülü, zahidlərin zahidi. Allahın rəhməti, bərəkəti, salavatı və salamı olsun sənə. Ehtiyacın olduğu bir halda öz yeməyini Allahın razılığına xatir miskinə, yetimə və əsirə verdin. Onlardan heç bir əvəz və təşəkkür də istəmədin. Mütəal Allah sənin barəndə nazil etdi: "Özlərinin ehtiyacı olmasına baxmayaraq, onları özlərindən öndə tutarlar. Nəfslərinin hərisliyindən uzaqlaşdırılmış kəslər nicat tapmışlar". Sən qəzəbini boğdun və camaatı əfv etdin. Allah yaxşı əməl sahiblərini sevir. Sən çətinliklərdə və döyüşlərdə səbir etdin. Sən camaat arasında bərabərliyə riayət etdin və ədalətlə rəftar etdin. Sən məxluqat arasında Allahın hüdudlarını (hökmlərini) bilən idin. Mütəal Allah sənə əta etdiyi fəziləti öz kəlamında belə bəyan edir: "Heç iman gətirənlə fasiq eynidirmi?! Əsla eyni deyil! İman gətirən və yaxşı işlər görənlər üçün əbədi cənnət bağları vardır. Bu, onların əməlləri müqabilində (Allahın) mükafatıdır." Quran elmi, təfsir hökmü və Peyğəmbərin aydın bəyanı sənə aiddir. Sənə aiddir (İslam uğrunda) aşkar döyüşlər, məşhur məqamlar və dillərdə gəzən günlər; Bədr və Əhzab günü. O zaman ki, gözlər qorxudan bərəlmiş və canlar boğaza çatmışdı. Allah barədə müxtəlif pis gümanlar edirdiniz. O yerdə möminlər sınağa çəkildilər və möhkəm silkələndilər. O zaman ki, münafiqlər və qəlbi xəstə olanlar dedilər: "Allah və Onun elçisi bizə ancaq yalan vədlər vermişlər." O zaman ki, onlardan bir dəstəsi belə dedi: "Ey Yəsrib (Mədinə) əhli, bura sizin qalacağınız yer deyil, öz evlərinizə qayıdın." Onlardan bir dəstəsi geri qayıtmaq üçün Peyğəmbərdən icazə istəyib dedilər: "Bizim evlərimiz mühafizəsizdir." Halbuki, onların evləri mühafizəsiz deyildi. Onlar sadəcə döyüşdən qaçmaq istəyirdilər. Mütəal Allah buyurdu: "Möminlər "əhzab"ı gördükdə dedilər: "Bu, Allahın və Onun elçisinin bizə vəd etdiyidir. Allah və Onun elçisi düz demişlər." Bu, yalnız onların imanını və təslimini artırdı." Sən onlardan Əmr ibn Əbd Vuddu öldürdün və onların dəstəsini dağıtdın. Allah kafirləri vəhşət içində və heç bir nəticə əldə etmədən geri qaytardı. Allah (bu meydanda) möminləri döyüşdən ehtiyacsız etdi (və onlara qələbə nəsib etdi). Allah qüvvətli və yenilməzdir. Ühüd günü dağın başına dırmaşdıqları və (qorxudan arxada qalanlardan) heç kimə baxmadıqları vaxt Peyğəmbər onları arxadan çağırırdı. Sən isə müşriklərin döyüşçülərini Peyğəmbərin sağından və solundan uzaqlaşdırırdın, ta ki Mütəal Allah onları qorxu içində sizdən uzaqlaşdırdı və məğlub olanlara sənin vasitənlə kömək etdi. Hüneyn döyüşü günündə (də Allah sizə kömək etdi və) Quranın buyurduğuna əsasən: "Xatırla o zamanı ki, sayınızın çoxluğu sizi qürrələndirmişdi. Amma bu (sayınızın çoxluğu) sizin çətinliyinizi həll etmədi və yer üzü bu qədər genişliyi ilə sizə dar oldu. Siz dönüb qaçdınız. Sonra Allah Öz Peyğəmbərinə və möminlərə aramlıq endirdi. Həmin möminlər sən (ey Əli) və sənin ətrafındakılar idi. Sənin əmin Abbas qaçanları çağırır (və deyirdi): "Ey Bəqərə surəsinin səhabələri, ey ağac altında (Peyğəmbərlə) beyət edənlər!" Nəhayət, sənin başçılıq etdiyin və sən (ey Əli), onların yerinə kömək etməyi öhdənə götürdüyün dəstə ona cavab verdilər. Qaçanlar mükafatdan ümidlərini üzdükləri halda geri qayıtdılar, halbuki, Allahın tövbəni qəbul edəcəyi vədinə ümidvar idilər. Çünki bu, yadı uca Allahın sözüdür: "Sonra Allah – bundan sonra – istədiyi (layiq gördüyü) kəsin tövbəsini qəbul edər." Sən səbir dərəcəsinə nail oldun və böyük mükafat əldə etdin. Xeybər gününü də xatırla ki, Allah münafiqlərin zəifliyini üzə çıxardı və kafirlərin kökünü kəsdi. Həmd-səna aləmlərin rəbbi Allaha məxsusdur! Halbuki, onlar bundan qabaq Allahla əhd bağlamışdılar ki, düşmənə arxa çevirməyəcəklər. (Bilin ki,) Allahla bağlanılan əhd barədə sorğu-sual olunacaqdır. Ey mövlam, sən (Allahın) aydın hüccəti, aşkar yol, firavan nemət və aydın dəlilsən. Allahın sənə əta etdiyi fəzilət mübarək olsun, sənin nadan düşmənin isə həlak olsun. Peyğəmbərlə - Allahın salamı ona və xanidanına olsun – birlikdə bütün döyüşlərdə və qəzvələrdə iştirak etdin, onun qabağında (İslam) bayrağını daşıdın və qılınc çalıb döyüşdün. Sonra məşhur tədbirinə və işlərə olan agahlığına görə (Peyğəmbər) səni müxtəlif yerlərdə əmir etdi, belə ki, kimsə sənin əmirin deyildi. Nə qədər işlər oldu ki, təqvan səni onlar barədəki qərarını icra etməkdən çəkindirdi, halbuki, başqaları bu kimi işlərdə həvayi-nəfsə (nəfsin istəyinə) giriftar oldular. Nadanlar elə düşündülər ki, sən Peyğəmbərin nail olduğuna nail olmağa acizsən. And olsun Allaha, belə düşünən düz yoldan azdı və o, hidayət olunmayıbdır. Həqiqətən, şəkk-şübhə və tərəddüd edənləri bu işlər xüsusunda çətinliyə salan məsələyə öz kəlamınla aydınlıq gətirdin – Allahın salamı olsun sənə! - (və buyurdun): "Bəzən həll yolu axtaran tədbirli bir insan hiylə yolunu bilir, amma ilahi təqva ona mane olur. Odur ki, aşkarcasına bundan əl çəkir. Amma o kəsə ki din mane olmur, fürsəti qənimət hesab edir." Sən düz buyurdun və səhv danışanlar ziyana uğradılar. O zaman ki, əhd-peymanı pozanlar (Təlhə və Zübeyr) hiylə işlədib dedilər: "Biz ümrə yerinə yetirmək qəsdindəyik." Sən o ikisinə buyurdun: "And olsun canınıza ki, sizin məqsədiniz ümrə deyil, siz xəyanət etmək qəsdindəsiniz." Sonra sən o iki nəfərdən beyət aldın və əhd-peymanı yenilədin, lakin onlar nifaq törətmək üçün çalışdılar. Sən onları işlərindən (tutduqları işin aqibətindən) xəbərdar etdikdə onlar özlərini bilməməzliyə vurub (sənin yanından) qayıtdılar. Belə ki, (sənin sözlərindən) bəhrələnmədilər və işlərinin sonu ziyana uğramaq oldu. Sonra şamlılar o ikisinin yolunu davam etdirdilər və sən onlara hüccəti tamamladıqdan (dəlil-sübutla haqqı bəyan etdikdən) sonra onlara tərəf hərəkət etdin. Belə ki, onlar haqq dinə iman gətirməmiş və Quranı dərk etməmişdilər. Onlar avam, iradəsiz və azğın insanlar idilər. Onlar sənin barəndə Məhəmmədə (s) nazil olana kafir idilər və sənin müxaliflərinə yardım edirdilər. Halbuki, Mütəal Allah sənə tabe olmağı əmr etmiş və möminləri sənə kömək etməyə çağırmışdı. İzzətli və cəlalətli Allah buyurmuşdu: "Ey iman gətirənlər, Allahdan (Onun əmrinə qarşı çıxmaqdan) çəkinin və doğru danışanlarla birgə olun." Ey mövlam, haqq səninlə zahir oldu, bir halda ki, insanlar onu tərk etmişdilər. Unudulan və aradan gedən islami sünnələri sən üzə çıxardın. Quranın təsdiqi yolunda hamıdan qabaq cihada qalxmaq sənə aiddir. Quranın yozumunun öz əksini tapdığına görə də cihadın fəziləti sənə aiddir. Sənin düşmənin Allahın düşməni və Rəsulallahı inkar edəndir. O (sənin düşmənin), batilə dəvət edir, zülm ilə hakimiyyət edir və qəsbkarlığı əmr edir, bir halda ki, öz dəstəsini oda səsləyir. Əmmar Yasir (Allah yolunda) cihad etdi və iki dəstə arasında uca səslə dedi: "Hərəkət edin, hərəkət edin Cənnətə tərəf!" Su istədikdə və (su əvəzinə) ona süd verildikdə, ucadan: "Əlla͂hu əkbər"- dedi. Sonra dedi: "Rəsulallah – Allahın salamı ona və xanidanına olsun – mənə buyurmuşdu: "Sənin bu dünyada içəcəyin son şey bir piyalə süd olacaqdır. Səni zalım dəstə öldürəcəkdir." Sonra Əbu Adiyə Fəzari onun qabağını kəsdi və onu qətlə yetirdi. Allahın lənəti, Onun bütün mələklərinin və elçilərinin lənəti qiyamətədək Əbu Adiyəyə, həmçinin müşriklərdən və münafiqlərdən sənin üstünə qılınc çəkənlərə və ey Əmirəl-möminin, sənin qılınc çəkdiyin kəslərə olsun. Həmçinin (Allahın lənəti olsun) sənin narahatlığına sevinənlərə və buna görə narahat olmayanlara, buna göz yuman və etiraz etməyənlərə, yaxud sənə qarşı çıxanlara əl və dil ilə kömək edənlərə, yaxud səndən köməklərini əsirgəyənlərə, yaxud sənin arxanda cihad etməkdən əl çəkənlərə, yaxud sənin fəzilətini nəzərə almayan və haqqını inkar edənlərə, yaxud səni o kəslə bərabər tutanlara ki, Allah səni həmin kəsdən üstün etmişdir. Allahın salamı, rəhməti və bərəkəti olsun sənə. Allahın salamı olsun sənə və sənin nəslindən olan pak imamlara. Həqiqətən Allah həmd olunan və şəni ucadır. Sənin haqqının danılmasından daha təəccüblü, ağrılı və rəhimsiz iş xanımların xanımı "Siddiqə" (doğru danışan) və "Tahirə" (pak və pakizə) qadın Xanım Zəhradan Fədəyin qəsb edilməsi və (Fədəyin Xanım Zəhraya mənsub olması barədə) sənin, Peyğəmbərin və sənin – Allahın salamı olsun sizlərə! – seçilmiş nəslindən iki kişinin şahidliyinin qəbul edilməməsi idi. Halbuki, Mütəal Allah sizi ümmətə üstün etmiş və məqamınızı ucaltmışdır, sizin fəzilətinizi aşkar etmiş və sizi aləmdəkilərdən üstün etmişdir, Allah çirkinliyi (günahı) sizdən uzaq etmiş və sizi pakdan pak etmişdir. İzzətli və cəlalətli Allah buyurmuşdur: "Həqiqətən insan həris və dözümsüz yaradılmışdır. Ona şər üz verdikdə dözümsüzlük edər. Ona xeyir üz verdikdə başqalarına mane olar (paxıllıq edər). Əlbəttə, namaz qılanlardan başqa." Mütəal Allah seçilmiş Peyğəmbərini və səni, ey canişinlərin sərvəri bütün məxluqat arasından seçib ayırmışdır. Elə isə, sənin haqqına zülm edən kəs nə qədər azğındır. Sonra "zəvil-qurba"nı hiyləgərcəsinə sənə borc verdilər, halbuki, zülm ilə onu sənin əhlindən almışdılar. Elə ki sən hakimiyyətə gəldin, baxmayaraq ki, o iki nəfərin işindən razı deyildin, amma Allaha xatir camaatın o iki nəfərin etdiyi kimi etmələrinə qarşı çıxmadın. Sənin o iki nəfərlə olan çətinliyin peyğəmbərlərin – Allahın salamı olsun onlara! – tənha və köməksiz qaldıqları vəziyyətə oxşadı. Peyğəmbərin yatağında yatmağın isə əz-Zəbih (qurban kəsilən) İsmailə – Allahın salamı olsun ona – oxşadı. O zaman ki, İsmail kimi tabe oldun və onun kimi səbirli, xeyirxah oldun. O zaman ki, atası ona (İsmailə) dedi: "Oğlum, mən yuxuda gördüm ki, səni kəsirəm. Sənin fikrin nədir?" O dedi: "Ata, sənə əmr olunanı yerinə yetir. Allahın istəyi ilə məni səbirlilərdən görəcəksən." Peyğəmbər – Allahın salamı ona və xanidanına olsun – gecə vaxtı səni öz mənzilində yerləşdirdiyi və canınla onu qoruyasan deyə onun yatağında yatmağı sənə əmr etdiyi zaman sən də belə (İsmail kimi) etdin. Duruxmadan onun (Peyğəmbərin) əmrini qəbul etdin və ölümə hazır oldun. Mütəal Allah sənin itaətkarlığını mükafatlandırdı və yaxşı əməlini Öz kəlamında – Yadı ucadır! – belə açıqladı: "İnsanlardan bəziləri canını Allahın razılığı müqabilində satırlar." Sənin növbəti çətinliyin Siffeyn döyüşü idi. O zaman ki, Quranlar hiylə və məkr ilə (nizələrin ucunda) yuxarı qaldırıldı və buna görə də (qoşun arasında) tərəddüd yarandı. Haqdan üz döndərildi və gümana tabe olundu. Sənin bu çətinliyin Musa Harunu öz qövmünə əmir təyin etdiyi vaxt Harunun çətinliyinə oxşadı. (Musanın qövmü) Harunun ətrafından dağılışdılar. Harun onları səsləyib deyirdi: "Ey qövmüm, siz onun (Samirinin buzovu) vasitəsilə sınağa çəkilmisiniz. Sizin rəbbiniz rəhman Allahdır. Mənə tabe olun və əmrimə itaət edin." Onlar dedilər: "Musa bizim yanımıza qayıdanadək biz onun (buzovun) ətrafında qalacağıq (və ona pərəstiş edəcəyik)." Sən də Quranlar (nizələrin ucunda) yuxarı qaldırıldıqda dedin: "Ey qövmüm, siz onunla (Quranla) sınağa çəkilmisiniz, amma aldandınız." Onlar itaətsizlik etdilər və sənə qarşı çıxdılar. İki həkəm təyin edilməsini tələb etdilər və sən onların tələbini qəbul etmədin. Onların işindən Allaha pənah apardın və işi onların özünə həvalə etdin. Elə ki haqq üzə çıxdı və batil tanındı, haqdan sapdıqlarını etiraf etdilər, bundan sonra da sənə qarşı çıxdılar və sənin çəkindiyin, onların isə seçdikləri səfehlik olan həkəmiyyəti qəbul etməyi sənə məcbur etdilər. Sən onları bu işdən çəkindirdin, bir halda ki, onlar işlətdikləri günahı icazəli hesab etdilər. Sən bəsirət və hidayət yolunda, onlar isə azğınlıq və korluq yolunda idilər. Onlar azğınlıqdan dönmədilər və azğınlıq içində sərgərdan qaldılar. Ta ki Allah onların işinin nəticəsini onlara dadızdırdı və sənin qılıncınla düşmənlərini aradan götürdü. Nəticədə bədbəxt və məğlub oldular. Həmçinin Allah sənin hüccət və dəlilinlə səadətliləri diriltdi və onlar hidayət oldular. Səhər və axşam, gecə-gündüz gəlib gedənədək Allahın salamları olsun sənə. Mədh edənlər səni layiqincə mədh edə bilməz və bədxahlar fəzilətini gizlədə bilməz. Sən ibadətdə ən yaxşısı, zöhddə ən xalisi və dinin ən yaxşı müdafiəçisisən. Fədakarlığınla ilahi hüdudları dirçəltdin və mariqlərin qoşununu qılıncınla məğlub etdin. Müharibə alovunu yatırdın, şəkk-şübhə pərdələrini bəyanınla kənara çəkdin və haqqın üzündən batil pərdəsini kənarlaşdırdın. Danlaq vuranların danlağı səni Allah yolundan kənarlaşdırmadı. Mütəal Allahın mədhi mədh edənlərin və tərif yağdıranların mədhindən səni ehtiyacsız edər. Mütəal Allah buyurmuşdur: "Möminlər arasında elə kişilər vardır ki, Allahla bağladıqları əhd-peymana sədaqətli qalarlar. Bəziləri əhd-peymanı başa çatdırdılar (və Allah yolunda şəhidlik şərbətini içdilər), bəziləri isə intizardadırlar və əhd-peymanlarında heç bir dəyişiklik etməyiblər." Nakislərin (əhd-peymanı pozanlar), qasitlərin (təcavüzkarlar) və mariqlərin (dindən çıxanlar) sənin əlinlə həlakətə yetdiyini gördükdə əhd-peymanına vəfa etdin və buyurdun: "Görəsən bunun (saqqalımın) bunula (başımın qanı ilə) boyanmasının vaxtı çatmayıbdırmı? Nə vaxt onların ən bədbəxti (məni öldürmək) məmuriyyəti alacaqdır?" Halbuki, o əmin idi ki, sənin Allah tərəfindən aşkar dəlilin vardır, işinə agahsan, Allaha xatir hamıdan qabaq addım atmısan və Allahla etdiyin alış-verişə razısan. Bu, böyük qurtuluşdur! Ey Allahım, peyğəmbərlərinin və onların canişinlərinin qatillərinə bütün nifrinlərinlə lənət et və onları cəhənnəm odunda yandır. Sənin vəlinin haqqını qəsb edənlərə, onunla bağladıqları əhd-peymanı inkar edənlərə, dini kamil etdiyin gün onun vəliliyini iqrar etdikdən sonra bunu inkar edənlərə lənət et. Ey Allahım, Əmirəl-mömininin qatillərinə və ona zülm edənlərə, onların (bu qatillərin və zalımların) ardıcıllarına və köməkçilərinə lənət et. Ey Allahım, Hüseynə zülm edənlərə və onun qatillərinə, onun düşməninin ardıcıllarına və köməkçilərinə, onun (Hüseynin) qətlinə razı olanlara, ona öz köməyini əsirgəyənlərə çox-çox lənət et. Ey Allahım, Ali-Məhəmmədin haqqına ilk zülm edənlərə və onları öz haqlarından məhrum edənlərə lənət et. Ey Allahım, Ali-Məhəmmədin haqqına ilk zülm edən və onların haqqını ilk qəsb edənlərə, qiyamətədək bu yanlış ənənənin davamçılarına lənət et. Ey Allahım, peyğəmbərlərin sonuncusu Məhəmmədə, canişinlərin sərvəri Əliyə və onun pak xanidanına salam göndər. Bizi onların davamçılarından qərar ver. Onların vəliliyini qəbul etməyimizlə bizi nicat tapanlardan və qorxu, kədər bilməyən amanda olanlardan qərar ver.</b></font>