NƏCM (ULDUZ) SURƏSİ

Məkkədə nazil olmuşdur, altmış iki ayədir.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ‏(1)

(1) And olsun çıxmaqda və batmaqda olan ulduza. (Yaxud: And olsun cin və şeytanlara enən yandırıcı od parçalarına; yaxud baş qaldıran bitkiyə; yaxud Quranın vəhy mərkəzinə nazil olmaqda olan hissə və ayələrinə.)

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰى‌ۚ‏(2)

(2) Sizin yoldaşınız və dostunuz (Muhəmməd (s) nə (əməldə səadət) yolundan çıxıb və nə də (əqidəsində haqdan) azıb.

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰىؕ‏(3)

(3) O, (Quranın və ilahi tapşırıqların çatdırılmasında) əsla nəfsi istəkləri ilə danışmır.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْىٌ يُّوْحٰىۙ‏(4)

(4) Dedikləri yalnız, (yuxarı aləmdən) ona ilham olunan vəhydir.

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ‏(5)

(5) Onu ona (Peyğəmbərə) qüvvələri möhkəm və güclü olan (əmanətdar Cəbrail) öyrətmişdir.

ذُوْ مِرَّةٍؕ فَاسْتَوٰىۙ‏(6)

(6) (Yaradılışında) güc və qüvvə (və ağılda möhkəmlik və mətanət) sahibi olan! Beləliklə o, (özünün əsl qiyafəsində Peyğəmbərin (s) qarşısında) dayandı.

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰى ؕ‏(7)

(7) (Yerdən) üstün üfüqdə olduğu halda.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ‏(8)

(8) Sonra (Peyğəmbərə) yaxınlaşdı və daha yaxın oldu.

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰى‌ۚ‏(9)

(9) Beləliklə, (onunla Peyğəmbərin arasında) iki kaman (yaxud iki dirsək qədər) və ya daha az məsafə var idi.

فَاَوْحٰۤى الٰى عَبْدِهٖ مَاۤ اَوْحٰىؕ‏(10)

(10) Beləliklə də, Allahın bəndəsinə (Muhəmmədə (s) həqiqət və sirlərdən) vəhy etdiyini vəhy etdi.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى‏(11)

(11) (Peyğəmbərin) qəlb(i) gördüyündə (Cəbrailin üzünü və onun yaxınlaşmasını görməsində yanılmadı və) yalan demədi.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى‏(12)

(12) Onunla (öz gözü ilə) gördüyü şey barəsində mübahisə edirsiniz?!

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ‏(13)

(13) Şübhəsiz, (onun Peyğəmbəri özü ilə yuxarı apardığı) digər bir nazilolmada onu (öz gözü ilə əsl qifayəsində, Allahı isə qəlbinin gözü ilə) görmüşdü.

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى‏(14)

(14) Sidrətulmüntəhanın (göylərin sərhədlərinin axırı və bəndələrin əməllərinin qalxıb-enmə yerinin sonunda yerləşən sidr ağacının) yanında.

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَاْوٰىؕ‏(15)

(15) (Məhşərdə hesab qurtardıqdan sonra möminlərin) məskunlaşama yeri olan axirət Cənnəti onun yanındadır.

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ‏(16)

(16) Bürüyən şey (nur, gözəllik və saysız mələklər) o sidrəni əhatə edən zaman

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى‏(17)

(17) (Peyğəmbərin) göz(ü gördüyünü) əsla səhv görmədi və (görməli olduğunda) həddi aşmadı.

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى‏(18)

(18) Şübhəsiz, öz Rəbbinin çox böyük nişanələrindən (bir qismini) gördü.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰىۙ‏(19)

(19) Belə isə mənə (ərəb qəbilələrinin iki böyük bütü olan) Lat və Üzzadan xəbər verin.

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى‏(20)

(20) Həmçinin (ərəblərin qondarma mələk şəklindəki məşhur bütlərinin) üçüncü(sü olan) digər bir büt – Mənatdan! (Bunlar Allahın şərikləridirlər?!)

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى‏(21)

(21) (Sizin fikrinizcə) oğlan sizə və qız (isə) Allaha məxsusdur?

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى‏(22)

(22) Belə olan halda bu bölgü zalımanədir!

اِنْ هِىَ اِلَّاۤ اَسْمَآءٌ سَمَّيْتُمُوْهَاۤ اَنْتُمْ وَاٰبَآؤُكُمْ مَّاۤ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍ‌ؕ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُ‌ۚ وَلَقَدْ جَآءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىؕ‏(23)

(23) (Məbud, Allaha yaxınlaşdıran və şəfaətçi adlandırılan) bu bütlər sizin və atalarınızın (onlara) qoyduğunuz quru adlardan başqa bir şey deyildirlər. Allah onlar(ın haqq olmaların)a dair əsla bir dəlil-sübut nazil etməmişdir. (Bəli,) onlar yalnız gümana və nəfsi istəklərə tabe olurlar, halbuki Rəbbləri tərəfindən onlara hidayət vasitəsi (Quran və Peyğəmbər) gəlmişdir.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰى  ۖ‏(24)

(24) Məgər istədiyi (hər) şey insan üçün (dərhal) hazır olur (ki, bütlər tanrı, hacətləri verən və şəfaətçi olsunlar)?!

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى‏(25)

(25) (Xeyr, belə deyil!) Çünki axirət və dünya (ancaq) Allaha məxsusdur (və Onun bunlarda şəriki yoxdur).

وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِىْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّاْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَآءُ وَيَرْضٰى‏(26)

(26) Göylərdə neçə-neçə mələklər (var) ki, onların (bu dünyanın yaradılış işləri və o dünyanın günahkarları barəsindəki) şəfaət və vasitəçilikləri heç bir fayda verməz. (Bu) yalnız Allah (şəfaət etməsini və ya şəfaət olunmasını) istədiyi və razılıq verdiyi kəsə izn verdikdən sonra (mümkündür).

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰٓئِكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى‏(27)

(27) Həqiqətən, axirətə imanı olmayan kəslər mələkləri qadın adı ilə adlandırırlar (onların Allahın qızları olmasını deyirlər).

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ‌ؕ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ‌ۚ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِىْ مِنَ الْحَقِّ شَيْئًاۚ‏(28)

(28) Halbuki onların bu (iddia) barədə bir bilikləri yoxdur. Onlar yalnız zənn və gümana tabe olurlar və şübhəsiz, zənn və güman əsla həqiqətin yerini tuta bilməz.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰى ۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا ؕ‏(29)

(29) Buna görə də Bizi yad etməkdən (və Bizim Quranımızdan) üz döndərən və yalnız bu dünya həyatını istəyən kəs(lər)dən üz döndər (və onlarla mübahisə etmə).

ذٰ لِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِ‌ ؕ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى‏(30)

(30) Bu, onların biliklərinin son mərhələsidir. Həqiqətən, sənin Rəbbin Onun yolundan sapanı da, doğru yola gələni də yaxşı tanıyır.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۙ لِيَجْزِىَ الَّذِيْنَ اَسَآءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِىَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰى‌ ۚ‏(31)

(31) Göylərdə və yerdə olanlar (onların özləri də daxil olmaqla) Allaha məxsusdur. (Çünki onları yaratmaq, qorumaq, idarə etmək və yox etmək Onun qüdrət əlindədir. O hamını yaradıb) ki, pislik etmiş kəsləri etdiklərinin müqabilində (və ya həmin əməllərin gerçək axirət təzahürü ilə) cəzalandırsın və yaxşı işlər görmüş kəslərə daha yaxşı mükafat ilə əvəz versin.

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰٓئِرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَ‌ؕ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ‌ؕ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِىْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ‌ۚ فَلَا تُزَكُّوْۤا اَنْفُسَكُمْ‌ ؕ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى‏(32)

(32) Həmin o kəslərə ki, kiçik və təsadüfi günahlar istisna olmaqla, həmişə (dünyada şər’i cəza, axirət üçün isə od vəd edilmiş) böyük günahlardan və (İslamda cəza təyin edilmiş) çirkin əməllərdən çəkinirlər. Sənin Rəbbinin əfvi doğrudan da genişdir. O sizi həm torpaqdan yaradanda, həm də analarınızın bətnində rüşeym halında olanda çox yaxşı tanıyır. Odur ki, özünüzü tərifləməyin. O, təqvalı olanı daha yaxşı tanıyır.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِىْ تَوَلّٰىۙ‏(33)

(33) (Tovhiddən, cihaddan və malını Allah yolunda xərcləməkdən) üz çevirəni gördünmü?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى‏(34)

(34) Və (öz malından) bir az verib (qalanını verməyə) xəsislik göstərəni?

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى‏(35)

(35) Məgər o, qeybi bilir və (qəlb gözü ilə gələcəyi –malını Allah yolunda verəcəyi təqdirdə yoxsullaşacağını) görür?!

اَمْ لَمْ يُنَبَّاْ بِمَا فِىْ صُحُفِ مُوْسٰىۙ‏(36)

(36) Yoxsa Musanın (Tövratının) səhifələrindəkilərdən xəbər tutmayıb?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِىْ وَفّٰىٓ ۙ‏(37)

(37) Və (yaxud Allaha itaətə, tovhidin çatdırılmasına, mübarizədə səbrə və imtahanın yerinə yetirilməsində əhdə) tam vəfa etmiş İbrahim(in səhifələrində olanlardan)?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ‏(38)

(38) (Onlarda deyilir) ki: «Heç kəs başqasının günah yükünü götürməyəcəkdir.»

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ‏(39)

(39) Və insan üçün etdiyi səy və təlaşdan başqa bir şey yoxdur.

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰى‏(40)

(40) Onun səy və təlaşı(nın nəticəsi) tezliklə (ölən kimi və Qiyamətdə) görünəcəkdir.

ثُمَّ يُجْزٰٮهُ الْجَزَآءَ الْاَوْفٰىۙ‏(41)

(41) Sonra onun müqabilində ona kamil əvəz veriləcəkdir.

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ‏(42)

(42) (Varlıq aləmində hər bir əməl sahibinin əməlinin və hər bir canlının hərəkətinin) son(u) sənin Rəbbinə tərəfdir.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰىۙ‏(43)

(43) Güldürən və ağladan (bu iki sifəti varlıqlarda yaradan) Odur.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَ اَحْيَا ۙ‏(44)

(44) (Bütün canlıları müəyyən edilmiş vaxtda) öldürən və (bütün ölülüləri Öz istəyi ilə) dirildən (də) Odur.

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ‏(45)

(45) Həmçinin erkək və dişi cütlərini yaradan Odur.

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰى‏(46)

(46) Uşaqlığa tökülən zaman, nütfədən!

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ‏(47)

(47) Həmçinin (səma kitabları və bəşəri şəriətlərdə yazıldığı kimi əzəli elm və qəti ilahi istəyə əsasən) digər aləmi yaratmaq Onun öhdəsinədir.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَ اَقْنٰىۙ‏(48)

(48) Və (istədiyini) ehtiyacsız edən və daimi sərvət verən (də) Odur.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ‏(49)

(49) (Bəzi müşriklərin ibadət etdikləri) Şi’ranın (Şi’ra ulduzunun da) Rəbbi Odur.

وَاَنَّهٗۤ اَهْلَكَ عَادَا۟ ۟الْٮئُوْلٰى ۙ‏(50)

(50) (Hudun qövmü) birinci Adı (Ad tayfasını) həlak edən də Odur.

وَثَمُوْدَاۡ فَمَاۤ اَبْقٰىۙ‏(51)

(51) Həmçinin (Salehin qövmü) Səmudu! (Onlardan bir nəfəri belə) saxlamadı.

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُ‌ؕ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىؕ‏(52)

(52) Eləcə də, onlardan əvvəl Nuhun daha zülmkar və üsyankar olan qövmünü (həlak etdi).

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ‏(53)

(53) Və (Lutun qövmünün yuxarı qaldırdıqdan sonra) üzü üstə yerə çırpdığı alt-üst edilmiş şəhərləri(ni)!

فَغَشّٰٮهَا مَا غَشّٰى‌ۚ‏(54)

(54) Beləliklə, o şəhərləri (şiddətli əzab, daş yağışı və sairədən) bürüyən bürüdü.

فَبِاَىِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى‏(55)

(55) (Bütün hadisələr aləmin kamil quruluşunu təşkil edən nemətlərin fövqündədir.) Belə isə Rəbbinin nemətlərinin hansı birinə şəkk edirsən?!

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰٓى‏(56)

(56) Bu (Peyğəmbər və onun kitabı, bunların hər biri bəşəriyyət üçün) əvvəlki qorxudanlar qismindən olan bir qorxudandır.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ‌ۚ‏(57)

(57) (Allahın zatına məxsus əzəli ilahi elmə əsasən) yaxınlaşmalı olan (Qiyamət) yaxınlaşmışdır.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ؕ‏(58)

(58) Onun zamanını Allahdan başqa bir aşkar edən yoxdur və (gerçəkləşən zaman) onu Allahdan başqa heç kəs yox edə, təxirə sala və (qorxu və əzabını) dəf edə bilməz.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ‏(59)

(59) Yoxsa (ümmətlərin vəziyyəti, Qiyamətin yaxınlaşması və Qur'an barəsində deyilən) bu sözə təəccüb edirsiniz?!

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ‏(60)

(60) Və gülürsünüz, ağlamırsınız?!

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ‏(61)

(61) Təkəbbür göstərir, oxuyur, əyləncə və qəflət içərisindəsiniz?!

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ۩ ‏(62)

(62) Allaha səcdə və ibadət edin!