ƏBƏSƏ (QAŞQABAĞINI TÖKDÜ) SURƏSİ

Məkkədə nazil olmuşdur, qırx iki ayədir.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ

عَبَسَ وَتَوَلّٰٓىۙ‏(1)

(1) Qaşqabağını tökdü və üz çevirdi (Üzünü turşutdu və çevirdi).

اَنْ جَآءَهُ الْاَعْمٰىؕ‏(2)

(2) O, kor yanına gəldiyinə görə. (Peyğəmbərin hüzuruna gəlmiş varlı bir şəxslə, yaxud İslamı qəbul etmək üçün onun yanına gəlmiş kor bir kişi ilə rəftarını bəyan edir.)

وَمَا يُدْرِيْكَ لَعَلَّهٗ يَزَّكّٰٓىۙ‏(3)

(3) Sən nə bilirsən? Bəlkə də o, (yaxşı əməllər etməklə günahdan) paklanacaqdır?!

اَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرٰىؕ‏(4)

(4) Yaxud (haqq sözü eşitməklə) öyüd-nəsihət alacaq və bu öyüd-nəsihət ona fayda verəcəkdir (və İslama gələcəkdir)?!

اَمَّا مَنِ اسْتَغْنٰىۙ‏(5)

(5) Amma dövlətli, yaxud özünü dövlətli və ehtiyacsız hesab edənə gəldikdə isə,

فَاَنْتَ لَهٗ تَصَدّٰىؕ‏(6)

(6) Sən onu (yaxşı) qarşılayırsan və istiqanlı rəftar edirsən!

وَمَا عَلَيْكَ اَلَّا يَزَّكّٰٓىؕ‏(7)

(7) Halbuki, onun paklanmamasına (İslamı qəbul etməməsinə) görə sən məsul deyilsən.

وَاَمَّا مَنْ جَآءَكَ يَسْعٰىۙ‏(8)

(8) Sənin yanına gələrək (doğru yol və xeyir tapmağa) çalışan kəs,

وَهُوَ يَخْشٰىۙ‏(9)

(9) (Özü də Allahından) qorxduğu halda,

فَاَنْتَ عَنْهُ تَلَهّٰى‌ۚ‏(10)

(10) Sən ona diqqət yetirmək əvəzinə başqaları ilə məşğul olursan?!

كَلَّاۤ اِنَّهَا تَذْكِرَةٌ ۚ‏(11)

(11) Belə olmamalıdır. Bu Quran ayələri bir xatırlatma (öyüd - nəsihət)dir.

فَمَنْ شَآءَ ذَكَرَهٗ‌ۘ‏(12)

(12) Kim istəsə, onun məzmununu xatırlayar (və haqq yola yetişər).

فِىْ صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍۙ‏(13)

(13) (Bu Quran) çox dəyərli və şərəfli səhifələrdə və yazılardadır.

مَّرْفُوْعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ ۭۙ‏(14)

(14) Uca, (batildən, ziddiyyət və ixtilafdan uzaq və) pak (səhifələrdə).

بِاَيْدِىْ سَفَرَةٍۙ‏(15)

(15) (Onun üzünü Lövhi-Məhfuzdan köçürən) mələklərdən ibarət olan yazanların, yaxud (onu vəhy mənbəyindən Peyğəmbərə çatdıran) mələklərdən ibarət olan elçilərin, və ya (onu dünyanın müxtəlif guşələrində qafillərə yetirən) ümmətin alimlərindən ibarət olan səfirlərin əlləri ilə.

كِرَامٍۢ بَرَرَةٍؕ‏(16)

(16) (Onlar) yaxşı iş görən əzizlərdir.

قُتِلَ الْاِنْسَانُ مَاۤ اَكْفَرَهٗؕ‏(17)

(17) Ölsün insan! Nə qədər də kafir və nankordur!

مِنْ اَىِّ شَىْءٍ خَلَقَهٗؕ‏(18)

(18) (Allahı) onu nədən yaratmışdır?

مِنْ نُّطْفَةٍؕ خَلَقَهٗ فَقَدَّرَهٗ ۙ‏(19)

(19) Onu (qarışıq, dəyərsiz) bir nütfədən yaratdı, sonra da (yaradılışının əvvəlindən kamalının zirvəsinədək kəmiyyət və keyfiyyət baxımından bütün hərəkətlərinə) bir ölçü-biçim verdi.

ثُمَّ السَّبِيْلَ يَسَّرَهٗۙ‏(20)

(20) Sonra yolunu (xeyir və şər seçmək yolunu – ağıl, iradə və ixtiyar verməklə) ona asanlaşdırdı,

ثُمَّ اَمَاتَهٗ فَاَقْبَرَهٗۙ‏(21)

(21) Sonra onu öldürdü və qəbrə qoydu.

ثُمَّ اِذَا شَآءَ اَنْشَرَهٗؕ‏(22)

(22) Sonra da istədiyi vaxt onu dirildəcəkdir.

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَاۤ اَمَرَهٗؕ‏(23)

(23) Belə deyildir. (İnsan Allahın əmrlərinə və bu nemətlərin müqabilində itaət və şükr etməmişdir, əslində) o hələ də ona əmr olunanı (tamam-kamal surətdə) yerinə yetirməmişdir.

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ اِلٰى طَعَامِهٖۤۙ‏(24)

(24) Belə isə, (Haqqın qüdrət əlini müşahidə etmək üçün) insan öz yeməyinə baxmalıdır!

اَنَّا صَبَبْنَا الْمَآءَ صَبًّا ۙ‏(25)

(25) Biz suyu xüsusi bir tərzdə (yağış, qar və dolu şəklində) yağdırdıq.

ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّا ۙ‏(26)

(26) Sonra da yeri xüsusi bir üsulla (otların, ağacların və bulaqların halına mütənasib surətdə) yardıq.

فَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا حَبًّا ۙ‏(27)

(27) Beləliklə, orada dən (müxtəlif və saysız-hesabsız növlərdə dənli bitkilər) bitirdik;

وَّ عِنَبًا وَّقَضْبًا ۙ‏(28)

(28) Üzüm ağacı və (hər il) bir neçə dəfə biçilən göyərtilər;

وَّزَيْتُوْنًا وَّنَخْلًا ؕ‏(29)

(29) Zeytun və xurma ağacı;

وَحَدَآئِقَ غُلْبًا ۙ‏(30)

(30) İri gövdəli və böyük ağaclarla dolu hasarlanmış bağlar;

وَّفَاكِهَةً وَّاَبًّا ۙ‏(31)

(31) Həm yaş, həm də azuqə üçün qurudulmuş meyvə və ot-ələf

مَّتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْؕ‏(32)

(32) Sizin və heyvanlarınızın bəhrələnməyi üçündür.

فَاِذَا جَآءَتِ الصَّآخَّةُ‏(33)

(33) Beləliklə, qulaqları kar edən o nə’rə (surun ikinci dəfə üfürülməsi) gəlib çatdıqda,

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ اَخِيْهِۙ‏(34)

(34) O gün insan qaçar öz qardaşından;

وَاُمِّهٖ وَاَبِيْهِۙ‏(35)

(35) Anasından və atasından;

وَصَاحِبَتِهٖ وَبَنِيْهِؕ‏(36)

(36) Zövcəsindən və oğullarından.

لِكُلِّ امْرِیءٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَاْنٌ يُّغْنِيْهِؕ‏(37)

(37) O gün hər bir insanı özü ilə məşğul edəcək işi-gücü olacaqdır.

وُجُوْهٌ يَّوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ ۙ‏(38)

(38) O gün bir çox üzlər parıldayacaq,

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ ۚ‏(39)

(39) Güləcək və sevinəcək.

وَوُجُوْهٌ يَّوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ ۙ‏(40)

(40) O gün bəzi üzlərdə isə toz-torpaq və küdurət olacaqdır.

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ؕ‏(41)

(41) Qaranlıq və zülmət onları bürüyəcəkdir.

اُولٰٓئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ‏(42)

(42) Onlar həmin kafirlər və pozğunlardır!