SAFFAT (SƏF-SƏF DURANLAR) SURƏSİ

Məkkədə nazil olmuşdur, yüz səksən iki ayədir.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ

وَالصّٰٓفّٰتِ صَفًّا ۙ‏(1)

(1) And olsun uzun, möhkəm səf bağlayanlara (Allah itaəti üçün cərgəyə durmuş mələklərə; camaat namazında səfə durmuş möminlərə; cihad üçün cərgəyə düzülmüş əsgərlərə).

فَالزّٰجِرٰتِ زَجْرًا ۙ‏(2)

(2) (And olsun) saxlayanlara (bəşər övladını günahlardan saxlayan; buludları bir yerdən digər bir yerə qovan mələklərə; pisliklərdən qoruyan Quran ayələrinə; pis əməllərdən saxlayan möminlərə) ki, İlahi tərəfindən (yaradılış və şəriət) saxlamaları vardır.

فَالتّٰلِيٰتِ ذِكْرًا ۙ‏(3)

(3) (And olsun) Zikri (Quranı) tilavət edənlərə (səmavi kitabları oxuyan mələklərə; peyğəmbərlərin qulaqlarına və qəlbinə vəhy kəlmələrini oxuyanlara; səmavi kitabları oxuyan möminlərə) ki,

اِنَّ اِلٰهَكُمْ لَوَاحِدٌ ؕ‏(4)

(4) Həqiqətən, sizin Tanrınız təkdir.

رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ ؕ‏(5)

(5) (O,) göylərin, yerin və onların arasında olanların Rəbbidir. Məşriqlərin (il boyu günəşin və ulduzların doğduqları məkanın da) Rəbbidir.

اِنَّا زَيَّنَّا السَّمَآءَ الدُّنْيَا بِزِيْنَةِ ۟الْكَوَاكِبِۙ‏(6)

(6) Həqiqətən, Biz (sizin yerə) yaxın göyü ulduzlarla bəzədik.

وَحِفْظًا مِّنْ كُلِّ شَيْطٰنٍ مَّارِدٍ‌ۚ‏(7)

(7) Və onu hər hansı bir asi və xəbis Şeytan(ın daxil olmasın)dan qoruduq.

لَّا يَسَّمَّعُوْنَ اِلَى الْمَلَاِ الْاَعْلٰى وَيُقْذَفُوْنَ مِنْ كُلِّ جَانِبٍۖ ‏(8)

(8) Onlar (yer əhalisinin sirləri danışılan) uca aləmin mələklərinin böyüklərin(in sözlərin)ə qulaq asa bilməzlər və hər tərəfdən oxlanmağa məruz qalarlar.

دُحُوْرًا وَّلَهُمْ عَذَابٌ وَّاصِبٌ ۙ‏(9)

(9) Şiddətlə qovularlar və onlar üçün (Qiyamətdə) daimi bir əzab vardır.

اِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَاَتْبَعَهٗ شِهَابٌ ثَاقِبٌ‏(10)

(10) Ancaq (şeytanlardan) biri (uca məqamdan bir sözə) oğrun-oğrun qulaq as(maq istə)sə, onu da yandırıb-yaxan bir şölə və parlaq ulduz (şölələnmiş od) təqib edər.

فَاسْتَفْتِهِمْ اَهُمْ اَشَدُّ خَلْقًا اَمْ مَّنْ خَلَقْنَاؕ اِنَّا خَلَقْنٰهُمْ مِّنْ طِيْنٍ لَّازِبٍ‏(11)

(11) (Ya Muhəmməd!) Belə isə bunlardan (Məkkə müşriklərindən) soruş ki, xilqətcə bunlar daha möhkəmdirlər, ya Bizim yaratdıqlarımız (mələklər, göylər və yer)? Həqiqətən, Biz bunları yapışqan bir palçıqdan yaratdıq (Xilqətdə daha zəifdirlər, itaətsizlikdə isə daha qüvvətlidirlər).

بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُوْنَ‏(12)

(12) Əslində sən (müşriklərin inkar və təkzibindən) təəccüblənirsən, onlar isə (sənin dəvətini və təəccübünü) məsxərəyə qoyurlar.

وَاِذَا ذُكِّرُوْا لَا يَذْكُرُوْنَ‏(13)

(13) Onlara öyüd-nəsihət verildikdə, ibrət almazlar

وَاِذَا رَاَوْا اٰيَةً يَّسْتَسْخِرُوْنَ‏(14)

(14) Bir (tovhid) nişanə(si və möcüzə) gördükdə, bərk məsxərəyə qoyarlar və başqalarını da məsxərəyə qoymağa çağırarlar.

وَقَالُوْۤا اِنْ هٰذَاۤ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ‌ ۖ‌ۚ‏(15)

(15) Və deyərlər: «Bu, yalnız açıq-aşkar bir sehr və cadudur».

ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَّعِظَامًا ءَاِنَّا لَمَبْعُوْثُوْنَۙ‏(16)

(16) «Məgər biz öldükdən, torpaq və sür-sümük olduqdan sonra – yəni doğrudanmı dirildiləcəyik?!»

اَوَاٰبَآؤُنَا الْاَوَّلُوْنَؕ‏(17)

(17) «Yəni bizim ilk ata-babalarımızdamı (dirildiləcəklər)?»

قُلْ نَعَمْ وَاَنْتُمْ دٰخِرُوْنَ‌ۚ‏(18)

(18) De: «Bəli, özü də xar və aciz (zəlil) bir halda olacaqsınız».

فَاِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ وَّاحِدَةٌ فَاِذَا هُمْ يَنْظُرُوْنَ‏(19)

(19) Həqiqətən, dirilmə yalnız (surun ikinci dəfə üfürülməsi ilə olan səmavi) bir nərə və səslədir. Qəfildən hamılıqla (qəbirlərdən çıxaraq) baxarlar.

وَقَالُوْا يٰوَيْلَنَا هٰذَا يَوْمُ الدِّيْنِ‏(20)

(20) Və deyərlər: «Vay halımıza! Bu, cəza günüdür».

هٰذَا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِىْ كُنْتُمْ بِهٖ تُكَذِّبُوْنَ‏(21)

(21) (Bəli,) bu, (dünyada) yalan hesab etdiyiniz (Allahın) hakimlik (hökm etmə) və (yaxşıların pislərdən) ayrılması günüdür.

اُحْشُرُوا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا وَاَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوْا يَعْبُدُوْنَۙ‏(22)

(22) (Mələklərə əmr olunar:) «(Şirk və küfrdə inadkarlıq göstərməklə) zülm edən kəsləri, onların taylarını və Allahın əvəzinə ibadət etdiklərini yığın bir yerə

مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَاهْدُوْهُمْ اِلٰى صِرَاطِ الْجَحِيْمِ‏(23)

(23) «Onları Cəhənnəmin yoluna yönəldin».

وَقِفُوْهُمْ‌ اِنَّهُمْ مَّسْئُوْلُوْنَۙ‏(24)

(24) «Və onları (o yolda) saxlayın ki, onlar (orada əqidələr və əməllər barəsində) sorğu-sual olunmalıdırlar».

مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُوْنَ‏(25)

(25) «(Ey Cəhənnəm əhli), sizə nə olub ki, bir-birinizə kömək etmirsiniz?!»

بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُوْنَ‏(26)

(26) Əslində onlar o gün tamamilə təslim və müti olacaqlar.

وَاَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلٰى بَعْضٍ يَّتَسَآءَلُوْنَ‏(27)

(27) Onlardan bir qismi digərlərinə üz tutar, bir-birindən soruşarlar,

قَالُوْۤا اِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَاْتُوْنَنَا عَنِ الْيَمِيْنِ‏(28)

(28) (Zəiflədilmiş və aldanmışlar öz batil və zalım rəhbərlərinə) deyərlər: «Xeyir və yaxşılıq adı altında (yalan andlarla, zorla) bizim yanımıza gələn sizlər idiniz».

قَالُوْا بَلْ لَّمْ تَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ‌ۚ‏(29)

(29) Onlar deyərlər: «(Xeyr) əslində siz özünüz iman əhli deyildiniz».

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُمْ مِّنْ سُلْطٰنِ‌ۚ بَلْ كُنْتُمْ قَوْمًا طٰغِيْنَ‏(30)

(30) «Bizim sizin üzərinizdə (küfr və iman baxımından) heç bir hökmranlığımız yox idi. Əslində siz özünüz tüğyankar bir dəstə idiniz».

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَآ ۖ اِنَّا لَذَآئِقُوْنَ‏(31)

(31) «Beləliklə, bizim barəmizdə Rəbbimizin sözü və vədi həyata keçdi. Biz mütləq (Cəhənnəm əzabını) dadacağıq!»

فَاَغْوَيْنٰكُمْ اِنَّا كُنَّا غٰوِيْنَ‏(32)

(32) «Biz sizi (azdırmış olsaq belə, sizin öz ixtiyarınızla) azdırdıq. Əlbəttə, biz özümüz də azmış idik».

فَاِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِى الْعَذَابِ مُشْتَرِكُوْنَ‏(33)

(33) Şübhəsiz, onlar o gün (tabe olanlar və rəhbərləri) əzabda şərikdirlər.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِيْنَ‏(34)

(34) Biz günahkarlarla belə rəftar edirik.

اِنَّهُمْ كَانُوْۤا اِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُۙ يَسْتَكْبِرُوْنَۙ‏(35)

(35) (Çünki) onlara: «Yeganə olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!» -deyildiyi zaman təkəbbür göstərirdilər.

وَيَقُوْلُوْنَ اَئِنَّا لَتٰرِكُوْۤا اٰلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُوْنٍ ؕ‏(36)

(36) Və deyirdilər: «Yəni doğrudan biz divanə bir şairə görə öz tanrılarımızı tərk edək?!»

بَلْ جَآءَ بِالْحَقِّ وَصَدَّقَ الْمُرْسَلِيْنَ‏(37)

(37) (O, nə şairdir, nə də divanə) əksinə, o haqq (olan din, şəriət və kitab)ı gətirmişdir və (Allah) peyğəmbərlərin(in) hamısını təsdiq etmişdir.

اِنَّكُمْ لَذَآئِقُوا الْعَذَابِ الْاَلِيْمِ‌ۚ‏(38)

(38) Şübhəsiz, siz (axirət aləmində) ağrılı əzabı dadacaqsınız.

وَمَا تُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۙ‏(39)

(39) Və yalnız (dünyada) etdiyiniz əməllərinizə görə cəzalanarsınız (və yalnız əqidələriniz və əməllərinizin eynilə təcəssümü ilə cəzalanarsınız).

اِلَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِيْنَ‏(40)

(40) (Hamısı cəzanı dadacaqlar), yalnız Allahın ixlaslı və seçilmiş bəndələrindən başqa.

اُولٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُوْمٌۙ‏(41)

(41) Onlar üçün məlum bir ruzi vardır,

فَوَاكِهُ‌ۚ وَهُمْ مُّكْرَمُوْنَۙ‏(42)

(42) (Onlar üçün növbənöv) meyvələr (vardır); Və həmçinin onlara (Allah tərəfindən mələklər vasitəsilə) hörmət və ehtiram olunar.

فِىْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِۙ‏(43)

(43) Bol nemətli bağlarda,

عَلٰى سُرُرٍ مُّتَقٰبِلِيْنَ‏(44)

(44) Üz-üzə qoyulmuş taxtlar üzərində,

يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِكَاْسٍ مِّنْ مَّعِيْنٍۢ ۙ‏(45)

(45) Onların dövrəsində (Behiştdə axan bulaqdan götürülən) saf şərabla dolu kasalar dolandırılar,

بَيْضَآءَ لَذَّةٍ لِّلشّٰرِبِيْنَ‌ ۖ‌ۚ‏(46)

(46) Ağappaq və içənlər üçün başdan-başa ləzzət olan bir şərab.

لَا فِيْهَا غَوْلٌ وَّلَا هُمْ عَنْهَا يُنْزَفُوْنَ‏(47)

(47) Nə onda bir baş ağrısı və bədən zərərləri vardır, nə də onun vasitəsilə ağılları başdan çıxar.

وَعِنْدَهُمْ قٰصِرٰتُ الطَّرْفِ عِيْنٌۙ‏(48)

(48) Və onların yanında xumar baxışlı, ərindən savayı digərlərindən gözlərini çəkən, iri və gözəl gözlü qadınlar vardır,

كَاَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَّكْنُوْنٌ‏(49)

(49) Onlar sanki örtülmüş quş yumurtalarıdır, (quş qanadları altında, yaxud parçanın içində, toz-torpaqdan və çirkdən qorunmuşlar).

فَاَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلٰى بَعْضٍ يَّتَسَآءَلُوْنَ‏(50)

(50) Onlardan bir qismi digərlərinə üz tutar, bir-birlərilə söhbət edərlər.

قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ اِنِّىْ كَانَ لِىْ قَرِيْنٌۙ‏(51)

(51) Onlardan biri belə deyər: «Həqiqətən, mənim (dünyada) bir yoldaşım (həmsöhbətim) var idi».

يَقُوْلُ اَءِ نَّكَ لَمِنَ الْمُصَدِّقِيْنَ‏(52)

(52) (Mənə) deyərdi: «Yəni doğrudan sən (ölümdən sonra dirilmək məsələsini) təsdiq edənlərdənmisən?!»

ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَّعِظَامًا ءَاِنَّا لَمَدِيْنُوْنَ‏(53)

(53) «Yəni biz öldükdən, torpaq və sür-sümük olduqdan sonra məgər (yenidən dirilərək) cəzalanacağıqmı»?!

قَالَ هَلْ اَنْتُمْ مُّطَّلِعُوْنَ‏(54)

(54) (Sonra o dostlarına) deyər: «Ona baş çəkərək əhvalından hali olmaq istərsinizmi?»

فَاطَّلَعَ فَرَاٰهُ فِىْ سَوَآءِ الْجَحِيْمِ‏(55)

(55) O, özü (Cəhənnəmə) nəzər salar və onu Cəhənnəmin düz ortasında görər.

قَالَ تَاللّٰهِ اِنْ كِدْتَّ لَتُرْدِيْنِۙ‏(56)

(56) Deyər: «Allaha and olsun, həqiqətən, az qalmışdı sən məni də həlakətə sürükləyəsən».

وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّىْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ‏(57)

(57) «Əgər Rəbbimin (doğru yola yönəltmək) neməti olmasaydı, həqiqətən, mən də (Cəhənnəmə) gətirilənlərdən olardım».

اَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِيْنَۙ‏(58)

(58) Beləliklə, (şövqlə və bəyan etmək məqsədi ilə dostlarına deyər:) «Biz bir daha ölməyəcəyik, elə deyilmi,»

اِلَّا مَوْتَتَنَا الْاُوْلٰى وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ‏(59)

(59) (Dünyadakı) ilk ölümümüzdən savayı! Biz heç bir zaman əzab görməyəcəyik?!»

اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ‏(60)

(60) (Bəli,) şübhəsiz ki, bu, həmin böyük uğur və qurtuluşdur.

لِمِثْلِ هٰذَا فَلْيَعْمَلِ الْعٰمِلُوْنَ‏(61)

(61) Çalışanlar bunun (bu cür nemətlər) üçün çalışmalıdır.

اَذٰ لِكَ خَيْرٌ نُّزُلًا اَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّوْمِ‏(62)

(62) Qonaq olmağa (ziyafət üçün) bu daha yaxşıdır, ya (Cəhənnəmdəkilərin qonaqlığı üçün olan) «zəqqum» ağacı?!

اِنَّا جَعَلْنٰهَا فِتْنَةً لِّلظّٰلِمِيْنَ‏(63)

(63) Həqiqətən, Biz onu zalımlar üçün bir əzab vasitəsi etdik.

اِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِىْۤ اَصْلِ الْجَحِيْمِۙ‏(64)

(64) O elə bir ağacdır ki, Cəhənnəmin lap dibindən baş qaldırar (gövdəsi onun səthində bitər və budaqları yuxarı təbəqələrə çatar).

طَلْعُهَا كَاَنَّهٗ رُءُوْسُ الشَّيٰطِيْنِ‏(65)

(65) Tumurcuqları sanki şeytanların başlarıdır (olduqca çirkin və zərərlidir).

فَاِنَّهُمْ لَاٰكِلُوْنَ مِنْهَا فَمٰلِئُوْنَ مِنْهَا الْبُطُوْنَ ؕ‏(66)

(66) Həqiqətən, onlar o qədər ondan yeyərlər ki, qarınlarını onunla doldurarlar.

ثُمَّ اِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًا مِّنْ حَمِيْمٍ‌ۚ‏(67)

(67) Sonra onlar üçün onun (həmin yeməyin) üstündən qaynar su ilə qarışmış içki vardır (Cəhənnəmdən kənarda ondan içərlər).

ثُمَّ اِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَاۡاِلَى الْجَحِيْمِ‏(68)

(68) Sonra da onların dönüşləri Cəhənnəmə sarıdır.

اِنَّهُمْ اَلْفَوْا اٰبَآءَهُمْ ضَآلِّيْنَۙ‏(69)

(69) Çünki, onlar atalarını azmış gördülər.

فَهُمْ عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ يُهْرَعُوْنَ‏(70)

(70) Beləliklə, (arxadan qovulurmuş kimi) onların arxasınca gedirdilər.

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ اَكْثَرُ الْاَوَّلِيْنَۙ‏(71)

(71) Şübhəsiz, onlardan (Məkkə müşriklərindən) qabaq, əvvəlkilərin də çoxu yollarını azmışdılar.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا فِيْهِمْ مُّنْذِرِيْنَ‏(72)

(72) Həqiqətən, onların arasına qorxudanlar göndərdik.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَۙ‏(73)

(73) Buna görə də bax gör (müxtəlif əzablarla məhv edilmiş) qorxudulanların aqibəti necə oldu.

اِلَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِيْنَ‏(74)

(74) Allahın seçilmiş və (İlahi köməklə mənəvi naqislikləri aradan qaldırılmış və nəticədə saflaşmış) xalis bəndələri istisna olmaqla!

وَلَقَدْ نَادٰٮنَا نُوْحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيْبُوْنَ ۖ‏(75)

(75) Həqiqətən, Nuh Bizi çağırdı. Biz (çağırış və duaları) gözəl qəbul edənik.

وَنَجَّيْنٰهُ وَاَهْلَهٗ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيْمِ ۖ‏(76)

(76) Biz ona və onun ailəsinə böyük qüssədən (qövmünün zülmü, əziyyətləri və təhqirlərindən və tufan təhlükəsindən) nicat verdik.

وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهٗ هُمُ الْبٰقِيْنَ ۖ‏(77)

(77) Və (yer üzündə) yalnız onun nəslini saxladıq.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الْاٰخِرِيْنَ ۖ‏(78)

(78) Və sonrakı ümmətlər arasında ondan (tövhidə çağırış, şirk ilə mübarizə mücahidi, ilk kitab və şəriət sahibi olmaq kimi) gözəl ad qoyduq.

سَلٰمٌ عَلٰى نُوْحٍ فِى الْعٰلَمِيْنَ‏(79)

(79) Aləmlər (mələklər, insanlar və cinlər aləmi) içərisində (Allahın) salam(ı) olsun Nuha! (Dünya əhalisi gərək ona salam göndərsin.)

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ‏(80)

(80) Biz yaxşı əməl sahiblərini (dünyada) belə mükafatlandırırıq.

اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِيْنَ‏(81)

(81) Şübhəsiz, o, Bizim mömin bəndələrimizdən idi.

ثُمَّ اَغْرَقْنَا الْاٰخَرِيْنَ‏(82)

(82) Sonra digərlərini (gəmiyə minməyənləri) suda batırdıq.

وَاِنَّ مِنْ شِيْعَتِهٖ لَاِبْرٰهِيْمَ‌ۘ‏(83)

(83) Həqiqətən, İbrahim (dində, kitabda və şirklə mübarizədə) onun davamçılarından idi.

اِذْ جَآءَ رَبَّهٗ بِقَلْبٍ سَلِيْمٍ‏(84)

(84) O zaman o, təmiz qəlblə öz Rəbbinə tərəf gəldi (Rəbbinə üz tutdu, Onun birliyini təsdiq edərək özünü Ona təslim etdi).

اِذْ قَالَ لِاَبِيْهِ وَقَوْمِهٖ مَاذَا تَعْبُدُوْنَ‌ۚ‏(85)

(85) O zaman atasına (əmisinə və ya qayınatasına) və qövmünə dedi: «Siz nəyə ibadət edirsiniz?!»

اَئِفْكًا اٰلِهَةً دُوْنَ اللّٰهِ تُرِيْدُوْنَؕ‏(86)

(86) «Yalan və iftira ilə Allahdan qeyri məbudlarmı istəyirsiniz?!»

فَمَا ظَنُّكُمْ بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ‏(87)

(87) «Bəs aləmlərin Rəbbi barəsində gümanınız nədir? (O, Rəbb deyil? Yoxsa başqalarına ibadət etmək icazəsi verib? Bəlkə müşriklərə əzab verməyəcək?!)»

فَنَظَرَ نَظْرَةً فِى النُّجُوْمِۙ‏(88)

(88) Beləliklə o, (özünün xəstələnəcəyi vaxtı ayırd etmək üçün) diqqətlə ulduzlara (onların vəziyyətinə) baxdı.

فَقَالَ اِنِّىْ سَقِيْمٌ‏(89)

(89) Və dedi: «Həqiqətən, mən xəstəlik astanasındayam» (və sizinlə şəhər kənarına bayram mərasiminə gəlməyəcəyəm).

فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِيْنَ‏(90)

(90) Onlar ondan üz döndərib qayıtdılar.

فَرَاغَ اِلٰٓى اٰلِهَتِهِمْ فَقَالَ اَلَا تَاْكُلُوْنَ‌ۚ‏(91)

(91) Beləliklə o, (darmadağın etmək üçün) gizlicə onların tanrılarının yanına yollandı və (onların qabağına düzülmüş yeməklərə işarə edərək) dedi: «Məgər yemirsiniz?

مَا لَكُمْ لَا تَنْطِقُوْنَ‏(92)

(92) Sizə nə olub ki, danışmırsınız?»

فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًۢا بِالْيَمِيْنِ‏(93)

(93) Sonra darmadağın etmək üçün onlara üz tutdu (və) sağ əli(ndəki balta) ilə onlara güclü zərbələr endirdi. (Böyüklərindən başqa onların hamısını sındırdı.)

فَاَقْبَلُوْۤا اِلَيْهِ يَزِفُّوْنَ‏(94)

(94) (Onlar bayramdan qayıdanda, bu iş barəsindəki ittihamla) tez ona üz tutdular.

قَالَ اَتَعْبُدُوْنَ مَا تَنْحِتُوْنَۙ‏(95)

(95) (İbrahim) dedi: «Özünüz yonduğunuz şeyə ibadət edirsiniz?!

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُوْنَ‏(96)

(96) Halbuki həm sizi, həm də əməllərinizi Allah yaratmışdır. (Sizin həm əməlləriniz, həm də məbudlarınızı düzəltdiyiniz maddələr, həqiqətən, Allahın məhsuludur.)

قَالُوا ابْنُوْا لَهٗ بُنْيَانًا فَاَلْقُوْهُ فِى الْجَحِيْمِ‏(97)

(97) (Onlar bir-birlərinə) dedilər: Onun üçün (en və uzunu geniş) bir bina tikin və onu od cəhənnəminə atın!

فَاَرَادُوْا بِهٖ كَيْدًا فَجَعَلْنٰهُمُ الْاَسْفَلِيْنَ‏(98)

(98) Beləliklə, onun barəsində hiylə işlətmək qərarına gəldilər və Biz onları alçaltdıq. (İbrahimə də oddan nicat verdik.)

وَقَالَ اِنِّىْ ذَاهِبٌ اِلٰى رَبِّىْ سَيَهْدِيْنِ‏(99)

(99) (İbrahim onların məkrli hiylələrindən nicat tapdıqdan sonra) dedi: «Mən mütləq öz Rəbbimə tərəf (ibadətlə məşğul ola biləcəyim bir şəhərə) yollanıram. O, tezliklə mənə yol göstərəcəkdir.

رَبِّ هَبْ لِىْ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ‏(100)

(100) Ey Rəbbim! Mənə salehlərdən (bir övlad) bəxş et!»

فَبَشَّرْنٰهُ بِغُلٰمٍ حَلِيْمٍ‏(101)

(101) Beləliklə, Biz onu həlim bir oğlan uşağı (İsmail) ilə mücdələdik.

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْىَ قَالَ يٰبُنَىَّ اِنِّىْۤ اَرٰى فِى الْمَنَامِ اَنِّىْۤ اَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرٰى‌ؕ قَالَ يٰۤاَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ‌ سَتَجِدُنِىْۤ اِنْ شَآءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰبِرِيْنَ‏(102)

(102) Oğlu onunla birlikdə işləmək və çalışmaq həddinə çatanda (İbrahim) dedi: «Oğulcığazım! Mən yuxuda hey görürürəm ki, sənin başını kəsirəm (boğazına bıçaq çəkirəm). Bəs bax (gör) nəzərin nədir?» (İsmail) dedi: «Ey ata! Sənə əmr ediləni yerinə yetir. Allahın istəyi ilə məni səbirlilərdən görəcəksən!»

فَلَمَّاۤ اَسْلَمَا وَتَلَّهٗ لِلْجَبِيْنِ‌ۚ‏(103)

(103) Beləliklə, elə ki, onların hər ikisi (Allahın əmrinə) təslim oldular və o, oğlunu üzü üstə yerə yıxdı (imtahandan başı uca çıxdı)

وَنَادَيْنٰهُ اَنْ يّٰۤاِبْرٰهِيْمُۙ‏(104)

(104) Biz ona xitab etdik ki: «Ey İbrahim!

قَدْ صَدَّقْتَ الرُّءْيَا ‌ ‌ۚ اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ‏(105)

(105) Həqiqətən, sən yuxunu həyata keçirdin. (Çünki həmin yuxunun mənası bıçağın hulquma çəkilməsi idi, hərçənd ki, həm ata, həm də oğul onun mənasının uşağın başının kəsilməsi olduğunu başa düşmüşdülər.) Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq.

اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْبَلٰٓؤُا الْمُبِيْنُ‏(106)

(106) Şübhəsiz, bu (hadisə) həmin aşkar imtahandır.

وَفَدَيْنٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيْمٍ‏(107)

(107) Və Biz ona böyük bir qurbanlıq (həm cism, həm də ehtiram baxımından böyük bir qoyun) fəda etdik.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الْاٰخِرِيْنَ‌ۖ‏(108)

(108) Ondan sonrakı ümmətlərin arasında (tovhidə dəvət, şirk ilə mübarizə mücahidi, böyük fədakar və yeni kitab və şəriət sahibi kimi) yaxşı ad qoyduq.

سَلٰمٌ عَلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ‏(109)

(109) Salam olsun İbrahimə!

كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ‏(110)

(110) Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq.

اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِيْنَ‏(111)

(111) Həqiqətən, o, Bizim mömin bəndələrimizdən idi.

وَبَشَّرْنٰهُ بِاِسْحٰقَ نَبِيًّا مِّنَ الصّٰلِحِيْنَ‏(112)

(112) Onu İshaq(adlı bir övlad)la – salehlərdən olan peyğəmbərlə mücdələdik.

وَبٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلٰٓى اِسْحٰقَ‌ؕ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَّظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖ مُبِيْنٌ‌‏(113)

(113) Ona və İshaqa (övladlarının peyğəmbər olması, kitab və şəriətləri ilə) bərəkət verdik. O ikisinin övladlarından bəziləri yaxşı əməl sahibi, bəziləri özlərinə aşkar zülm edəndirlər.

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلٰى مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ‌ۚ‏(114)

(114) Həqiqətən, Biz Musa və Haruna da nemət verdik.

وَنَجَّيْنٰهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيْمِ‌ۚ‏(115)

(115) O ikisinə və qövmlərinə böyük bir qüssədən nicat verdik.

وَنَصَرْنٰهُمْ فَكَانُوْا هُمُ الْغٰلِبِيْنَ‌ۚ‏(116)

(116) Və onlara kömək etdik. Beləliklə, onlar qalib gəldilər.

وَاٰتَيْنٰهُمَا الْكِتٰبَ الْمُسْتَبِيْنَ‌ۚ‏(117)

(117) Və o ikisinə (özü) aydın (olan) və aydınlıq gətirən (səma) kitab(ı) verdik.

وَهَدَيْنٰهُمَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيْمَ‌ۚ‏(118)

(118) Və onların hər ikisini doğru yola hidayət etdik.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِى الْاٰخِرِيْنَۙ‏(119)

(119) Və sonrakı ümmətlərin arasında onlardan (tovhidə dəvət, şirk ilə mübarizə mücahidi, yeni kitab və şəriət sahibi kimi) yaxşı ad qoyduq.

سَلٰمٌ عَلٰى مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ‏(120)

(120) Salam olsun Musaya və Haruna!

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ‏(121)

(121) Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq.

اِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِيْنَ‏(122)

(122) Əlbəttə, onların ikisi (də) Bizim mömin bəndələrimizdən idilər.

وَاِنَّ اِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَؕ‏(123)

(123) Həqiqətən, İlyas da Bizim peyğəmbərlərimizdən idi.

اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖۤ اَلَا تَتَّقُوْنَ‏(124)

(124) O zaman o, öz qövmünə dedi: «Məgər (Allaha qarşı itatəsizlik etməkdən və Ona şərik qoşmaqdan) qorxmursunuz?

اَتَدْعُوْنَ بَعْلًا وَّتَذَرُوْنَ اَحْسَنَ الْخٰلِقِيْنَۙ‏(125)

(125) (İbadət etmək və hacət diləmək üçün) «Bəl»i (bu adda olan bütü) çağırır və yaradanların ən yaxşısını tərk edirsiniz?

اللّٰهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ اٰبَآئِكُمُ الْاَوَّلِيْنَ‏(126)

(126) Həm sizin Rəbbiniz, həm də ata-babalarınızın Rəbbi olan Allahı?!»

فَكَذَّبُوْهُ فَاِنَّهُمْ لَمُحْضَرُوْنَۙ‏(127)

(127) Beləliklə, onlar onu təkzib etdilər. Şübhəsiz, onlar (Qiyamət günü hesab və əzab üçün) hüzura gətiriləcəklər.

اِلَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِيْنَ‏(128)

(128) Allahın paklaşdırılmış və seçilmiş bəndələri istisna olmaqla!

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الْاٰخِرِيْنَۙ‏(129)

(129) Sonrakı ümmətlərin arasında ondan (tovhidə dəvət və şirk ilə mübarizə mücahidi kimi) yaxşı ad qoyduq.

سَلٰمٌ عَلٰٓى اِلْ يَاسِيْنَ‏(130)

(130) Salam olsun İlyasa (və Yasinin övladlarına)!

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ‏(131)

(131) Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq.

اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِيْنَ‏(132)

(132) Həqiqətən, o, Bizim mömin bəndələrimizdən idi.

وَاِنَّ لُوْطًا لَّمِنَ الْمُرْسَلِيْنَؕ‏(133)

(133) Həqiqətən, Lut da Bizim peyğəmbərlərimizdən idi.

اِذْ نَجَّيْنٰهُ وَاَهْلَهٗۤ اَجْمَعِيْنَۙ‏(134)

(134) (Yada sal) o zaman(ı) ki, Biz ona və bütün ailəsinə nicat verdik.

اِلَّا عَجُوْزًا فِى الْغٰبِرِيْنَ‏(135)

(135) (Lutun qövmünə gələn əzabda) qalanların içərisində olan qoca qarı istisna olmaqla!

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْاٰخَرِيْنَ‏(136)

(136) Sonra (yerdə) qalanları məhv etdik.

وَاِنَّكُمْ لَتَمُرُّوْنَ عَلَيْهِمْ مُّصْبِحِيْنَۙ‏(137)

(137) Həqiqətən, siz (Məkkə əhli Şama səfər zamanı) səhər çağı onların yanından keçirsiniz.

وَبِالَّيْلِ‌ؕ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ‌‏(138)

(138) Həmçinin axşamçağıları! Belə isə heç düşünmürsünüz?

وَاِنَّ يُوْنُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَؕ‏(139)

(139) Əlbəttə, Yunus (da) Bizim peyğəmbərlərimizdən idi.

اِذْ اَبَقَ اِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُوْنِۙ‏(140)

(140) (Yada sal) o zaman(ı) ki, o, (müsafir və yüklə) dolu gəmiyə tərəf qaçdı (və ona mindi).

فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْحَضِيْنَ‌ۚ‏(141)

(141) Beləliklə, (gəmidə yaranmış təhlükəyə görə müsafirlərin bəzilərinin suya atılmaları lazım gəldikdə) o, püşk atmada iştirak etdi və məğlublardan oldu.

فَالْتَقَمَهُ الْحُوْتُ وَهُوَ مُلِيْمٌ‏(142)

(142) O, məzəmmətə layiq iş gördüyü və özünü qınadığı halda balıq onu uddu.

فَلَوْلَاۤ اَنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِيْنَۙ‏(143)

(143) Buna görə də əgər o, (həm həyatı boyu, həm də balığın qarnında) Allahı zikr edərək pak sifətlərlə mədh edənlərdən olmasaydı,

لَلَبِثَ فِىْ بَطْنِهٖۤ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ‌ۚ‏(144)

(144) mütləq (insanların qəbirlərdən) qaldırılacaqları günə kimi həmin balığın qarnında qalardı.

فَنَبَذْنٰهُ بِالْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيْمٌ‌ۚ‏(145)

(145) Beləliklə, onu xəstə halda tavan və kölgəsiz bir yerə atdıq.

وَاَنْۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِّنْ يَّقْطِيْنٍ‌ۚ‏(146)

(146) Və onun başı üzərində balqabaq (yaxud banan və ya əncir) növündən bir tağ bitirdik.

وَاَرْسَلْنٰهُ اِلٰى مِائَةِ اَلْفٍ اَوْ يَزِيْدُوْنَ‌ۚ‏(147)

(147) Və onu yüz min və ya daha artıq adama (peyğəmbər) göndərdik.

فَاٰمَنُوْا فَمَتَّعْنٰهُمْ اِلٰى حِيْنٍؕ‏(148)

(148) Beləliklə, onlar iman gətirdilər və Biz onları (müəyyən) bir müddət(ədək həyatdan) bəhrələndirdik.

فَاسْتَفْتِهِمْ اَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُوْنَۙ‏(149)

(149) Buna görə də onlardan (Məkkə müşriklərindən) soruş: «Qızlar sənin Rəbbinin, oğlanlar isə onlarındır?!

اَمْ خَلَقْنَا الْمَلٰٓئِكَةَ اِنَاثًا وَّهُمْ شٰهِدُوْنَ‏(150)

(150) Yoxsa ki, Biz mələkləri qız cinsindən yaratmışıq və onlar orada olub (buna) şahid olublar?!»

اَلَاۤ اِنَّهُمْ مِّنْ اِفْكِهِمْ لَيَقُوْلُوْنَۙ‏(151)

(151) Bil ki, onlar yalançı olduqları üçün deyirlər:

وَلَدَ اللّٰهُۙ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ‏(152)

(152) «Allah övlad törətmişdir». Onlar mütləq yalançıdırlar!

اَصْطَفَى الْبَنَاتِ عَلَى الْبَنِيْنَؕ‏(153)

(153) (Hətta övlad götürməsini fərz etsək belə) məgər (Allah) qızları oğlanlardan üstün tutmuşdur?!

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُوْنَ‏(154)

(154) Sizə nə olub, necə hökm çıxarırsınız?!

اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ‌ۚ‏(155)

(155) Heç ibrət götürmürsünüz?

اَمْ لَكُمْ سُلْطٰنٌ مُّبِيْنٌۙ‏(156)

(156) Yoxsa sizin (bu iddiaya) aydın dəliliniz var?!

فَاْتُوْا بِكِتٰبِكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ‏(157)

(157) Belə isə əgər doğru deyirsinizsə yazı və kitabınızı gətirin.

وَجَعَلُوْا بَيْنَهٗ وَبَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَبًا ؕ‌ وَلَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ اِنَّهُمْ لَمُحْضَرُوْنَۙ‏(158)

(158) Onlar Allahla cinlər arasında qohumluq əlaqəsinin olmasına qail oldular, halbuki cinlər özləri (qiyamət günü hesab və əzab üçün) hüzura gətiriləcəklərini bilirlər.

سُبْحٰنَ اللّٰهِ عَمَّا يَصِفُوْنَۙ‏(159)

(159) Allah onların sadaladıqları sifətlərdən (şəriki olmaqdan, törəmək və cinlərlə qohum olmaqdan) pak (və uzaq)dır.

اِلَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِيْنَ‏(160)

(160) Allahın xalis və seçilmiş bəndələri(nin Onun üçün sadaladıqları digər sifətlər) istisnadır.

فَاِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُوْنَۙ‏(161)

(161) Həqiqətən, siz və ibadət etdikləriniz (bütlər, cinlər və şeytanlar)

مَاۤ اَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفٰتِنِيْنَۙ‏(162)

(162) (bəli,) siz heç vaxt (cəmiyyəti) Allahın hədəfinin əksinə olaraq azğınlığa sürükləyə bilməzsiniz!

اِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ الْجَحِيْمِ‏(163)

(163) (Küfr və inadına görə) cəhənnəmə gedəsi və yanası şəxs istisna olmaqla.

وَمَا مِنَّاۤ اِلَّا لَهٗ مَقَامٌ مَّعْلُوْمٌۙ‏(164)

(164) (Mələklər özlərinin rəbb olmalarını inkar edərək deyərlər:) «Bizim hər birimizin (Allah yanında) müəyyən məqam və rütbəsi vardır».

وَّاِنَّا لَنَحْنُ الصَّآفُّوْنَ‌ۚ‏(165)

(165) Şübhəsiz, (Allahın əmrini yerinə yetirmək üçün daim) sıralanan bizik.

وَاِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُوْنَ‏(166)

(166) Əlbəttə, (dil və ürəkdə olan səmimi etiqadla) Allahı pak sifətlərlə edən bizik.

وَاِنْ كَانُوْا لَيَقُوْلُوْنَۙ‏(167)

(167) (Müşriklər) həmişə deyərdilər:

لَوْ اَنَّ عِنْدَنَا ذِكْرًا مِّنَ الْاَوَّلِيْنَۙ‏(168)

(168) «Əgər bizim yanımızda keçmişlərdən (keçmiş nəsillərdə olan kitablar qismindən) bir yada salan (kitab) olsaydı,

لَكُنَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَصِيْنَ‏(169)

(169) mütləq, Allahın xalis və seçilmiş bəndələri olardıq.

فَكَفَرُوْا بِهٖ‌ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ‏(170)

(170) Amma (elə ki, keçmişlərin kitablarından yaxşı bir kitab gəldi) ona kafir oldular. Tezliklə (küfrlərinin cəzasının nə olmasını) biləcəklər.

وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِيْنَ ‌ۖ‌ۚ‏(171)

(171) Şübhəsiz, (elçi olaraq) göndərilmiş bəndələrimiz barəsində (əzəli elmdə və Lövhi-Məhfuzda) Bizim qəti hökmümüz (və vədimiz belə verilib) keçmişdir

اِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُوْرُوْنَ ‏(172)

(172) ki, şübhəsiz, (Bizim tərəfimizdən) yardım edilənlər onlardır.

وَاِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغٰلِبُوْنَ‏(173)

(173) Və əlbəttə, qalib Bizim qoşunumuzdur.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّٰى حِيْنٍۙ‏(174)

(174) Buna görə də bir müddətədək (dövlət qurana və cihad əmri gələnə kimi) onlardan (kafirlərdən) üz döndər.

وَاَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُوْنَ‏(175)

(175) Və onlara bax! Tezliklə (cəzalarının nə olmasını) görəcəklər.

اَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُوْنَ‏(176)

(176) Belə olan halda onlar tələskənliklə Bizim əzabımızı tələb edirlər?

فَاِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَآءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِيْنَ‏(177)

(177) (Əzab) onların kandarlarına enən zaman, qorxudulanların səhəri necə də pisdir!

وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّٰى حِيْنٍۙ‏(178)

(178) Yenə bir müddətədək onlardan üz döndər.

وَّاَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُوْنَ‏(179)

(179) Və onlara bax! Tezliklə (cəzalarının nə olmasını) görəcəklər.

سُبْحٰنَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُوْنَ‌ۚ‏(180)

(180) Sənin Rəbbin – izzət, qüdrət və qələbə Rəbbi onların sadaladıqları sifətlərdən pakdır!

وَسَلٰمٌ عَلَى الْمُرْسَلِيْنَ‌ۚ‏(181)

(181) Salam olsun peyğəmbərlərə (yaradandan yaradılmışlara)!

وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ‌‏(182)

(182) Həmd aləmlərin Rəbbi olan Allaha məxsusdur!