MƏARİC (DƏRƏCƏLƏR) SURƏSİ

Məkkədə nazil olmuşdur, qırx dörd ayədir.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ

سَاَلَ سَآئِلٌ ۢ بِعَذَابٍ وَّاقِعٍۙ‏(1)

(1) İstəyən şəxs elə bir əzab istədi ki, (mütləq) baş verəcək

لِّلْكٰفِرِيْنَ لَيْسَ لَهٗ دَافِعٌ ۙ‏(2)

(2) Kafirlər üçün və onun qarşısını alan olmaz.

مِّنَ اللّٰهِ ذِى الْمَعَارِجِؕ‏(3)

(3) (Elə bir əzabdır ki,) «məaric» (bəndələrin əməllərinin və mələk dəstələrinin yuxarı qalxdığı səmavi dərəcələr; yaxud möminlərin mənəvi kamal dərəcələri; və yaxud mələklərin mənəvi dərəcələri; və ya Allah övliyalarının Cənnətdəki dərəcələri) sahibi olan Allahdandır.

تَعْرُجُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَ الرُّوْحُ اِلَيْهِ فِىْ يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهٗ خَمْسِيْنَ اَلْفَ سَنَةٍ‌ۚ‏(4)

(4) Mələklər və Ruh (Cəbrail, yaxud mələklərdən olmayan digər bir şərafətli mövcud) müddəti (dünya günləri ilə müqayisədə) əlli min il olan bir gündə (yəni Qiyamət günü, varlıq aləminin icra işlərinin başa çatması və hesab-kitabı təqdim etmək üçün) Allaha sarı (mənəvi) ucalarlar.

فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيْلًا‏(5)

(5) Belə isə, gözəl bir şəkildə səbr et (belə ki, onda heç bir narazılıqdan, dözümsüzlükdən əsər-əlamət olmasın).

اِنَّهُمْ يَرَوْنَهٗ بَعِيْدًا ۙ‏(6)

(6) Onlar onu (o günü) uzaq görürlər (mümkünsüz bilərlər).

وَّنَرٰٮهُ قَرِيْبًا ؕ‏(7)

(7) Biz isə onu (mümkün, ya baş verməyə) yaxın görürük.

يَوْمَ تَكُوْنُ السَّمَآءُ كَالْمُهْلِۙ‏(8)

(8) O gün ki, göy qızmış (ərimiş) filiz kimi olar.

وَتَكُوْنُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِۙ‏(9)

(9) Və dağlar (didilmiş, havada pərakəndə halında) rəngarəng yun kimi olarlar.

وَلَا يَسْئَلُ حَمِيْمٌ حَمِيْمًا ۖۚ‏(10)

(10) Və heç bir qohum və əziz dost öz qohumunu(n) və dostunu(n halını) soruşmaz.

يُّبَصَّرُوْنَهُمْ‌ؕ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِىْ مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۢ بِبَنِيْهِۙ‏(11)

(11) Qohum qohuma göstərilər, (lakin dəhşətin şiddətindən bir-birlərinə fikir verməzlər,) günahkar arzu edər ki, kaş o günün əzabından (qurtarmaq üçün) fəda edə biləydi öz oğullarını,

وَ صَاحِبَتِهٖ وَاَخِيْهِۙ‏(12)

(12) Həm zövcəsini və qardaşını,

وَفَصِيْلَتِهِ الَّتِىْ تُئْوِيْهِۙ‏(13)

(13) Həm də (dünyada) ona sığınacaq verən yaxınlarını və qövmünü (qəbiləsini),

وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ۙ ثُمَّ يُنْجِيْهِۙ‏(14)

(14) Və yer üzündə olanların hamısını – təki bu iş ona (o günün əzabından) nicat versin.

كَلَّاؕ اِنَّهَا لَظٰىۙ‏(15)

(15) Belə deyildir, (günahkar nicat tapmaz, əksinə) o (Cəhənnəm) alovlu dillər çıxan atəşin şöləsidir.

نَزَّاعَةً لِّلشَّوٰى‌ ۖ‌ۚ‏(16)

(16) Başın və (bədən) üzvlərin(in) dərisini soyandır.

تَدْعُوْا مَنْ اَدْبَرَ وَتَوَلّٰىۙ‏(17)

(17) (Bu atəş sözlə və dartmaqla) çağırır haqqa hər bir arxa çevirəni və (Allahdan və Onun dəvətindən) üz döndərəni,

وَجَمَعَ فَاَوْعٰى‏(18)

(18) Və (mal-dövlət) toplayıb qablarında (sandıqda, bankda və anbarda) yığıb saxlayanları,

اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوْعًا ۙ‏(19)

(19) Həqiqətən, insan olduqca həris və kəmhövsələ yaradılmışdır.

اِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوْعًا ۙ‏(20)

(20) Ona bir zərər və ziyan üz verdikdə, dözməz.

وَاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًا ۙ‏(21)

(21) Ona bir xeyir yetişdikdə, xəsis və simic olar.

اِلَّا الْمُصَلِّيْنَۙ‏(22)

(22) Namaz qılanlardan savayı.

الَّذِيْنَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ دَآئِمُوْنَۙ‏(23)

(23) O kəslər ki, namazlarında davamlı və möhkəmdirlər.

وَالَّذِيْنَ فِىْۤ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُوْمٌۙ‏(24)

(24) O kəslər ki, onların mallarında məlum (müəyyən) bir haqq vardır (vacib və müstəhəb zəkatlar və Allah yolunda olan digər xərclər kimi).

لِّلسَّآئِلِ وَالْمَحْرُوْمِۙ‏(25)

(25) Dilənən və (dünya malından) məhrum olan kimsələr üçün.

وَالَّذِيْنَ يُصَدِّقُوْنَ بِيَوْمِ الدِّيْنِۙ‏(26)

(26) O kəslər ki, (əqidə və əməldə) cəza gününü təsdiq edərlər.

وَالَّذِيْنَ هُمْ مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُّشْفِقُوْنَ‌ۚ‏(27)

(27) O kəslər ki, öz Rəbbinin əzabından qorxarlar.

اِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَاْمُوْنٍ‏(28)

(28) Çünki, Rəbbinin əzabından arxayınçılıq yoxdur.

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ‏(29)

(29) Və o kəslər ki, öz şəhvani qüvvələrini saxlayarlar.

اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَ‌ۚ‏(30)

(30) Öz zövcələri, ya malik olduqları kənizlər isə istisnadır. Onlar (bu barədə - yaxınlıq etməyə görə) qınanmazlar.

فَمَنِ ابْتَغٰى وَرَآءَ ذٰلِكَ فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الْعٰدُوْنَ‌ۚ‏(31)

(31) Beləliklə, kim bundan (bu iki haldan) artığını istəsə (və hər hansı bir kəslə və hər hansı bir şeylə hər cür, cinsi ləzzətlərə dalsa,) belə şəxslər (İslam hüdudlarında) həddi aşanlardır.

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رٰعُوْنَ ۙ‏(32)

(32) O kəslər ki, (Xaliqlə və məxluqla olan) öz əmanətlərinə, əhd-peymanlarına riayət edərlər.

وَالَّذِيْنَ هُمْ بِشَهٰدٰتِهِمْ قَآئِمُوْنَ ۙ‏(33)

(33) O kəslər ki, öz şəhadətlərində (şəhadəti qəbul etmək və verməkdə) sabit və möhkəmdir.

وَالَّذِيْنَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُوْنَؕ‏(34)

(34) O kəslər ki, namazlarını (namazı kamil şəkildə qılmaq, vacib və müstəhəb hallarına və namazın şərtlərinə əməl etməklə) qoruyarlar.

اُولٰٓئِكَ فِىْ جَنّٰتٍ مُّكْرَمُوْنَؕ‏(35)

(35) Məhz onlar (ali və xoşagələn) Cənnətlərdə ehtiram olunacaq kimsələrdir.

فَمَالِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا قِبَلَكَ مُهْطِعِيْنَۙ‏(36)

(36) Belə isə, kafir olanlara nə olub ki, sənin yanına tələsirlər?!

عَنِ الْيَمِيْنِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِيْنَ‏(37)

(37) Dəstə-dəstə, sağdan və soldan (sənin ətrafına yığılırlar)?!

اَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِىءٍ مِّنْهُمْ اَنْ يُّدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيْمٍۙ‏(38)

(38) Yoxsa onlardan hər birinin tamahı var ki, (sabah Qiyamətdə kafir ola-ola) onu çox nemətli Cənnətə daxil edələr?!

كَلَّا ؕ اِنَّا خَلَقْنٰهُمْ مِّمَّا يَعْلَمُوْنَ‏(39)

(39) (Xeyr!) Belə deyil; Biz onları özləri bildikləri şeydən (nütfədən) yaratdıq. (Sonrakı mərhələlərdə imana və əmələ təkamül tapmayınca heç kəsin Cənnətə girməyə ləyaqəti çatmaz)!

فَلَاۤ اُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشٰرِقِ وَالْمَغٰرِبِ اِنَّا لَقٰدِرُوْنَۙ‏(40)

(40) And olsun məşriqlərin və məğriblərin Rəbbinə (qışın əvvəlindən yayın əvvəlinədək olan günəşin cənub tərəfə ən çox meyl etməsindən şimala tərəf ən çox meyl etməsinə qədər olan yüz səksən günəş məşriqi və onun əksi, onların müqabilində yüz səksən məğrib və ya bu günəşin ulduzlarının, yaxud digər planetlərin məşriqləri və məğribləri və ya hər hansı bir günəş planetinin məşriqləri və məğriblərinin Rəbbinə) ki, həqiqətən, Biz qadirik ki,

عَلٰٓى اَنْ نُّبَدِّلَ خَيْرًا مِّنْهُمْۙ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوْقِيْنَ‏(41)

(41) Onların (insanların) yerinə onlardan daha yaxşısını gətirək və Biz əsla (Öz iradəmizdə) məğlub olmarıq!

فَذَرْهُمْ يَخُوْضُوْا وَيَلْعَبُوْا حَتّٰى يُلٰقُوْا يَوْمَهُمُ الَّذِىْ يُوْعَدُوْنَۙ‏(42)

(42) Belə isə (dəlil-sübut tamamlandıqdan sonra onlarla mücadilə etmə, əksinə) onları burax ki, vəd verilən günə qovuşanadək (öz tüğyankarlıqlarının girdabında) batsınlar və oynayıb-əylənsinlər.

يَوْمَ يَخْرُجُوْنَ مِنَ الْاَجْدَاثِ سِرَاعًا كَاَنَّهُمْ اِلٰى نُصُبٍ يُّوْفِضُوْنَۙ‏(43)

(43) O gün ki, onlar qoyulmuş əlamətlərə sarı sürətlə hərəkət edənlər kimi öz qəbirlərindən tələsik çıxarlar,

خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ؕ ذٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذِىْ كَانُوْا يُوْعَدُوْنَ‏(44)

(44) Gözləri yerə dikildiyi halda (böyük bir) zillət və xarlıq onları bürüyər. Budur onlara vəd verilmiş gün.